الزامات طراحی اعضا برای لنگر خمشی

۱۰-۲-۵الزامات طراحی اعضا برای لنگر خمشی

این بخش به الزامات طراحی اعضایی می‌پردازد که تحت اثر خمش ساده حول هر یک از محورهای اصلی مقطع قرار دارند. در حالت خمش ساده عضو در صفحه‌ای به‌موازات محورهای اصلی و مار بر مرکز برش📖 مقطع بارگذاری شده یا در محل اعمال بار و در تکیه‌گاه‌ها در مقابل پیچش نگهداری شده باشد.

مفردات این بخش تحت عناوین زیر ارائه می‌گردد:

10-2-5-1الزامات عمومی
10-2-5-2مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل فشرده با دو محور تقارن و اعضای با مقطع ناودانی فشرده تحت اثر خمش حول محور قوی
10-2-5-3مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل با دو محور تقارن با بال‌های غیرفشرده یا لاغر و جان فشرده تحت اثر خمش حول محور قوی
10-2-5-4مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن با بال‌های فشرده یا غیرفشرده یا لاغر و جان فشرده یا غیرفشرده تحت اثر خمش حول محور قوی
10-2-5-5مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن با بال‌های فشرده یا غیرفشرده یا لاغر و جان لاغر تحت اثر خمش حول محور قوی
10-2-5-6مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل و ناودانی تحت اثر خمش حول محور ضعیف
10-2-5-7مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع قوطی شکل تحت اثر خمش حول محورهای قوی و ضعیف
10-2-5-8مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع دایره‌ای توخالی
10-2-5-9مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع سپری و نبشی جفت با بارگذاری در صفحهٔ تقارن
10-2-5-10مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع نبشی تک
10-2-5-11مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع دایره‌ای و چهارگوش نیور
10-2-5-12مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع نامتقارن
10-2-5-13تناسبات ابعادی مقطع اعضای خمشی
10-2-5-14ملاحظات مربوط به بارشو در جان تیرها

جدول ۱۰-۲-۵-۱: انتخاب بند مربوط به تعیین مقاومت خمشی اسمی

بند مربوطهمقطعلاغری باللاغری جانحالت حدی
10-2-5-2[شکل m10ah-3]فشردهفشردهتسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
10-2-5-3[شکل m10ah-4]غیرفشرده
لاغر
فشردهکمانش جانبی-پیچشی
کمانش موضعی بال
10-2-5-4[شکل m10ah-5]فشرده
غیرفشرده
لاغر
فشرده
غیرفشرده
تسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
کمانش موضعی بال
تسلیم کششی بال
10-2-5-5[شکل m10ah-6]فشرده
غیرفشرده
لاغر
لاغرتسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
کمانش موضعی بال
تسلیم کششی بال
10-2-5-6[شکل m10ah-7]فشرده
غیرفشرده
لاغر
کاربرد نداردتسلیم
کمانش موضعی بال
10-2-5-7[شکل m10ah-8]فشرده
غیرفشرده
لاغر
فشرده
غیرفشرده
لاغر
تسلیم
کمانش موضعی بال
کمانش موضعی جان
کمانش جانبی-پیچشی

ادامهٔ جدول ۱۰-۲-۵-۱: انتخاب بند مربوط به تعیین مقاومت خمشی اسمی

بند مربوطهمقطعلاغری باللاغری جانحالت حدی
10-2-5-8[شکل m10ah-9]کاربرد نداردکاربرد نداردتسلیم
کمانش موضعی
10-2-5-9[شکل m10ah-10]فشرده
غیرفشرده
لاغر
کاربرد نداردتسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
کمانش موضعی بال
10-2-5-10[شکل m10ah-11]کاربرد نداردکاربرد نداردتسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
کمانش موضعی ساق
10-2-5-11[شکل m10ah-12]کاربرد نداردکاربرد نداردتسلیم
کمانش جانبی-پیچشی
10-2-5-12مقاطع نامتقارن پهلوباز نبشی تککاربرد نداردکاربرد نداردکلیه حالت‌های حدی

۱۰-۲-۵-۱الزامات عمومی

۱۰-۲-۵-۱-۱در روش LRFD مقاومت خمشی📖 طراحی مساوی ϕbMn\phi_b M_n و در روش ASD مقاومت خمشی مجاز مساوی Mn/ΩbM_n/\Omega_b است که در آن، ϕb\phi_b ضریب کاهش📖 مقاومت برابر 0.9، Ωb\Omega_b ضریب اطمینان برابر 1.67 و MnM_n مقاومت خمشی اسمی بوده که باید مطابق الزامات بندهای 10-2-5-2 تا 10-2-5-12 تعیین شود.

تبصره 1: دامنهٔ کاربرد این بخش مربوط به تیرهای با جان پر بوده و برای طراحی تیرهای با جان باز (تیرهای لاته‌نبوری) به پیوست شمارهٔ 5 رجوع شود.
تبصره 2: انتخاب بند مربوط به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای خمشی برای مقاطع مختلف می‌تواند مطابق جدول 10-2-5-1 انتخاب شود.

۱۰-۲-۵-۱-۲تمامی الزامات این بخش بر این فرض استوار هستند که از پیچش مقطع حول محور طولی عضو در نقاط تکیه‌گاهی اعضای خمشی جلوگیری شده است.

۱۰-۲-۵-۱-۳برای اعضا با مقطع دارای یک محور تقارن و با انحنای ساده و خمش حول محور قوی و برای کلیهٔ اعضا با مقطع دارای دو محور تقارن، ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی (CbC_b) در نمودار لنگر خمشی📖 غیریکنواخت در حدفاصل دو مقطع مهارشده از رابطهٔ زیر تعیین می‌گردد و مقدار آن نباید بزرگ‌تر از 3.0 در نظر گرفته شود:

Cb=12.5Mmax2.5Mmax+3MA+4MB+3MC≤3.0C_b = \frac{12.5 M_{max}}{2.5 M_{max} + 3 M_A + 4 M_B + 3 M_C} \le 3.0

10-2-5-1

که در آن:

MmaxM_{max} = قدرمطلق لنگر خمشی📖 حداکثر در حدفاصل دو مقطع مهارشده

MAM_A = قدرمطلق لنگر خمشی📖 در نقطهٔ 14\frac{1}{4} طول مهارنشده

MBM_B = قدرمطلق لنگر خمشی📖 در نقطهٔ 12\frac{1}{2} طول مهارنشده

MCM_C = قدرمطلق لنگر خمشی📖 در نقطهٔ 34\frac{3}{4} طول مهارنشده

تبصره 1: برای تیرهای طره‌ای که در تکیه‌گاه آن‌ها از تابیدگی مقطع جلوگیری شده و انتهای آزاد آن‌ها فاقد مهار جانبی باشد، CbC_b مساوی 1.0 است.
تبصره 2: برای اعضا با مقطع دارای یک محور تقارن و با انحنای مضاعف ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی (CbC_b) باید براساس یک تحلیل مستدل محاسبه گردد. برای مقاطع I شکل دارای یک محور تقارن (محور yy) به‌عنوان یک روش تقریبی حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی باید به‌طور مجزا برای لنگرهای خمشی مثبت و منفی کنترل شوند. در این محاسبات ضریب CbC_b به‌دست‌آمده از رابطهٔ 10-2-5-1 را می‌توان در ضرایب اصلاحی Rm+R_m^+ (برای لنگر خمشی📖 مثبت) و Rm−R_m^- (برای لنگر خمشی منفی) ضرب کرد، مشروط بر آنکه مقدار به‌دست‌آمده بزرگ‌تر از 3.0 در نظر گرفته نشود.
Rm+=0.5+2(Iyc+Iy)2وRm−=0.5+2(Iyc−Iy)2R_m^+ = 0.5 + 2\left(\frac{I_{yc}^+}{I_y}\right)^2 \quad \text{و} \quad R_m^- = 0.5 + 2\left(\frac{I_{yc}^-}{I_y}\right)^2

10-2-5-2

که در آن:

IyI_y = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور اصلی yy

Iyc+I_{yc}^+ = ممان اینرسی📖 بال تحت فشار مقطع حول محور اصلی yy برای ناحیهٔ لنگر خمشی📖 مثبت

Iyc−I_{yc}^- = ممان اینرسی📖 بال تحت فشار مقطع حول محور اصلی yy برای ناحیهٔ لنگر خمشی📖 منفی

تبصره 3: برای اعضای خمشی با مقطع نامتقارن، CbC_b را می‌توان به‌طور محافظه‌کارانه مساوی 1.0 در نظر گرفت.

۱۰-۲-۵-۲مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع I شکل فشرده با دو محور تقارن و اعضای با مقطع ناودانی فشرده تحت اثر خمش حول محور قوی

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل فشرده با دو محور تقارن و اعضای با مقطع ناودانی فشرده که تحت اثر خمش حول محور قوی قرار دارند.

بال‌ها و جان فشرده / بال‌ها و جان فشرده / بال‌ها و جان فشرده
بال‌ها و جان فشرده / بال‌ها و جان فشرده / بال‌ها و جان فشرده

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم و کمانش جانبی-پیچشی در نظر گرفته شود.

الف) حالت حدی تسلیم

Mn=Mp=FyZxM_n = M_p = F_y Z_x

10-2-5-3

در رابطهٔ فوق:

MpM_p = لنگر پلاستیک

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

ZxZ_x = اساس مقطع پلاستیک حول محور xx (محور قوی)

ب) حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی

ب-1) اگر Lb≤LpL_b \le L_p باشد، لزومی به در نظر گرفتن کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2) برای Lp<Lb≤LrL_p < L_b \le L_r :

Mn=Cb[Mp−(Mp−0.7FySx)(Lb−LpLr−Lp)]≤MpM_n = C_b\left[M_p - (M_p - 0.7F_yS_x)\left(\frac{L_b - L_p}{L_r - L_p}\right)\right] \le M_p

10-2-5-4

ب-3) برای Lb>LrL_b > L_r :

Mn=FcrSx≤MpM_n = F_{cr} S_x \le M_p

10-2-5-5

در روابط فوق:

LbL_b = فاصلهٔ بین دو مقطع از طول عضو که در آن مقاطع از تغییرمکان جانبی بال فشاری یا از پیچش کل مقطع جلوگیری شده است. در این بخش برای اختصار و سادگی، فاصلهٔ بین دو تکیه‌گاه جانبی متوالی به‌عنوان طول مهارنشدهٔ عضو نامیده می‌شود.

LpL_p = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی تسلیم و حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک را مشخص می‌کند.

Lp=1.76ryEFyL_p = 1.76 r_y \sqrt{\frac{E}{F_y}}

10-2-5-6

LrL_r = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک و الاستیک را مشخص می‌کند.

Lr=1.95rtsE0.7FyJcSxho+(JcSxho)2+6.76(0.7FyE)2L_r = 1.95 r_{ts} \frac{E}{0.7F_y} \sqrt{\frac{Jc}{S_x h_o} + \sqrt{\left(\frac{Jc}{S_x h_o}\right)^2 + 6.76\left(\frac{0.7F_y}{E}\right)^2}}

10-2-5-7

FcrF_{cr} = تنش بحرانی کمانش الاستیک جانبی-پیچشی مطابق رابطهٔ 10-2-5-8:

Fcr=Cbπ2E(Lbrts)21+0.078JcSxho(Lbrts)2F_{cr} = \frac{C_b \pi^2 E}{\left(\frac{L_b}{r_{ts}}\right)^2} \sqrt{1 + 0.078 \frac{Jc}{S_x h_o}\left(\frac{L_b}{r_{ts}}\right)^2}

10-2-5-8

تبصره: در رابطهٔ 10-2-5-8 عبارت زیر رادیکال را می‌توان به‌طور محافظه‌کارانه مساوی واحد در نظر گرفت.

EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد

JJ = ثابت پیچشی که مقدار آن را می‌توان به‌طور تقریبی از طریق رابطهٔ 13∑bt3\frac{1}{3}\sum bt^3 تعیین نمود که در آن b پهنا و t ضخامت اجزای مقطع است.

SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور xx (محور قوی)

hoh_o = فاصلهٔ مرکز تا مرکز بال‌ها

rtsr_{ts} = شعاع ژیراسیون مؤثر طبق رابطهٔ زیر:

rts2=IyCwSxr_{ts}^2 = \frac{\sqrt{I_y C_w}}{S_x}

10-2-5-9

cc = ضریبی است طبق روابط زیر:

-برای مقاطع I شکل با دو محور تقارن c=1c = 1
-برای مقاطع ناودانی c=0.5hoIy/Cwc = 0.5 h_o \sqrt{I_y / C_w}

CwC_w = ثابت تابیدگی

IyI_y = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور y (محور ضعیف)

تبصره 1: برای مقاطع I شکل دارای دو محور تقارن با بال مستطیلی، Cw=Iyho24C_w = I_y \frac{h_o^2}{4} بوده و در نتیجه برای این نوع مقاطع، رابطهٔ 10-2-5-9 به‌صورت زیر ساده می‌شود:
rts2=Iyho2Sxr_{ts}^2 = \frac{I_y h_o}{2 S_x}

10-2-5-10

همچنین rtsr_{ts} را می‌توان مطابق با رابطهٔ 10-2-5-11، به‌طور محافظه‌کارانه برابر شعاع ژیراسیون مقطعی شامل بال فشاری و یک‌ششم جان حول محور مارپر جان در نظر گرفت:

rts=bf12(1+htw6bftf)r_{ts} = \frac{b_f}{\sqrt{12\left(1 + \frac{h t_w}{6 b_f t_f}\right)}}

10-2-5-11

tft_f و bfb_f = به‌ترتیب ضخامت و پهنای بال فشاری مقطع

twt_w و hh = به‌ترتیب ضخامت و پهنای جان مقطع

تبصره 2: برای مقاطع ناودانی می‌توان CwC_w را برابر tfb3h212(3btf+2htw6btf+htw)\frac{t_f b^3 h^2}{12}\left(\frac{3bt_f + 2ht_w}{6bt_f + ht_w}\right) در نظر گرفت که در آن bb، hh، tft_f و twt_w به‌ترتیب عرض بال، ضخامت بال، ارتفاع و ضخامت جان ناودانی هستند.

۱۰-۲-۵-۳مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع I شکل با دو محور تقارن با بال‌های غیرفشرده یا لاغر و جان فشرده یا غیرفشرده حول محور قوی

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل با دو محور تقارن با بال‌های غیر فشرده یا لاغر و جان فشرده یا غیرفشرده که تحت اثر خمش حول محور قوی قرار دارند.

بال‌ها غیرفشرده یا لاغر، جان فشرده / بال‌ها غیرفشرده یا لاغر، جان فشرده
بال‌ها غیرفشرده یا لاغر، جان فشرده / بال‌ها غیرفشرده یا لاغر، جان فشرده

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی کمانش جانبی-پیچشی و کمانش موضعی بال فشاری در نظر گرفته شود.

الف) حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی

الزامات این حالت حدی عیناً مشابه الزامات بند 10-2-5-2-ب است.

ب) حالت حدی کمانش موضعی بال فشاری

ب-1) برای مقاطع با بال‌های غیرفشرده:

Mn=Mp−(Mp−0.7FySx)(λf−λpfλrf−λpf)M_n = M_p - (M_p - 0.7F_yS_x)\left(\frac{\lambda_f - \lambda_{pf}}{\lambda_{rf} - \lambda_{pf}}\right)

10-2-5-12

ب-2) برای مقاطع با بال‌های لاغر:

Mn=0.9EkcSxλf2M_n = \frac{0.9 E k_c S_x}{\lambda_f^2}

10-2-5-13

که در آن:

λf=bf2tf\lambda_f = \frac{b_f}{2t_f}

λp=λpf\lambda_p = \lambda_{pf} = حد لاغری برای بال فشرده مطابق جدول 10-2-2-3

λr=λrf\lambda_r = \lambda_{rf} = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-3

tft_f و bfb_f = به‌ترتیب ضخامت و پهنای بال فشاری مقطع

SxS_x = اساس مقطع حول محور xx

kc=4h/twk_c = \frac{4}{\sqrt{h/t_w}} که نباید از 0.35 کمتر و از 0.76 بیشتر در نظر گرفته شود.

twt_w و hh = به‌ترتیب ضخامت و پهنای ورق جان مقطع براساس تعاریف بند 10-2-2-4

۱۰-۲-۵-۴مقاومت خمشی اسمی سایر اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن با بال‌های فشرده یا غیر فشرده یا لاغر و جان فشرده یا غیرفشرده تحت اثر خمش حول محور قوی

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی سایر اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن که جان به وسط ورق بال متصل شده و دارای بال‌های فشرده یا غیرفشرده یا لاغر و جان فشرده یا غیرفشرده هستند که تحت اثر خمش حول محور قوی قرار دارند.

بال‌ها فشرده یا لاغر، جان فشرده یا غیرفشرده
بال‌ها فشرده یا لاغر، جان فشرده یا غیرفشرده

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم بال فشاری، کمانش جانبی-پیچشی، کمانش موضعی بال فشاری و تسلیم بال کششی در نظر گرفته شود.

تبصره: مقاومت خمشی📖 اسمی این نوع اعضا را می‌توان به‌طور محافظه‌کارانه براساس ضوابط بند 10-2-5-5 نیز تعیین نمود.

الف) تسلیم بال فشاری

Mn=RpcMyc=RpcFySxcM_n = R_{pc} M_{yc} = R_{pc} F_y S_{xc}

10-2-5-14

که در آن:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

MycM_{yc} = لنگر تسلیم نسبت به بال فشاری و برابر با FySxcF_y S_{xc}

RpcR_{pc} = ضریب پلاستیک جان مقطع براساس حالت حدی تسلیم مطابق روابط زیر:

-اگر λw≤λpw\lambda_w \le \lambda_{pw} و IycIy>0.23\frac{I_{yc}}{I_y} > 0.23 باشد:
Rpc=MpMycR_{pc} = \frac{M_p}{M_{yc}}

10-2-5-15

-اگر λw>λpw\lambda_w > \lambda_{pw} و IycIy>0.23\frac{I_{yc}}{I_y} > 0.23 باشد:
Rpc=MpMyc−(MpMyc−1)(λw−λpwλrw−λpw)≤MpMycR_{pc} = \frac{M_p}{M_{yc}} - \left(\frac{M_p}{M_{yc}} - 1\right)\left(\frac{\lambda_w - \lambda_{pw}}{\lambda_{rw} - \lambda_{pw}}\right) \le \frac{M_p}{M_{yc}}

10-2-5-16

-اگر IycIy≤0.23\frac{I_{yc}}{I_y} \le 0.23 باشد:
Rpc=1R_{pc} = 1

10-2-5-17

که در آن:

IyI_y = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور yy

IycI_{yc} = ممان اینرسی📖 بال فشاری مقطع حول محور yy

Mp=FyZxM_p = F_y Z_x = لنگر پلاستیک مقطع حول محور xx که نباید بیشتر از 1.6FySx1.6F_yS_x در نظر گرفته شود.

ZxZ_x = اساس مقطع پلاستیک حول محور xx

SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور xx

λw=hctw\lambda_w = \frac{h_c}{t_w}

λp=λpw\lambda_p = \lambda_{pw} = حد لاغری برای جان فشرده مطابق جدول 10-2-2-4

λr=λrw\lambda_r = \lambda_{rw} = حد لاغری برای جان غیر فشرده مطابق جدول 10-2-2-4

hch_c = دو برابر فاصلهٔ محور خنثی الاستیک تا آغاز گردی ریشهٔ اتصال جان به بال، برای مقاطع نوردشده

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا نزدیک‌ترین خط وسایل اتصال در ناحیهٔ فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق به وسایل اتصال غیر از جوش

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا وجه داخلی بال فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق با اتصال جوشی بال به جان

twt_w = ضخامت جان.

ب) کمانش جانبی-پیچشی

ب-1) اگر Lb≤LpL_b \le L_p باشد لزومی به در نظر گرفتن کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2) برای Lp<Lb≤LrL_p < L_b \le L_r :

Mn=Cb[RpcMyc−(RpcMyc−FLSxc)(Lb−LpLr−Lp)]≤RpcMycM_n = C_b\left[R_{pc}M_{yc} - (R_{pc}M_{yc} - F_L S_{xc})\left(\frac{L_b - L_p}{L_r - L_p}\right)\right] \le R_{pc}M_{yc}

10-2-5-18

ب-3) برای Lb>LrL_b > L_r :

Mn=FcrSxc≤RpcMycM_n = F_{cr} S_{xc} \le R_{pc} M_{yc}

10-2-5-19

در روابط فوق:

CbC_b = ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی مطابق الزامات بند 10-2-5-1-3

MycM_{yc} ، RpcR_{pc} و SxcS_{xc} = مشابه تعاریف قسمت (الف) بند 10-2-5-4

LbL_b = طول مهارنشدهٔ عضو

LpL_p = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی تسلیم و حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک را مشخص می‌کند.

Lp=1.1rtEFyL_p = 1.1 r_t \sqrt{\frac{E}{F_y}}

10-2-5-20

LrL_r = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک و الاستیک را مشخص می‌کند.

Lr=1.95rtEFLJSxcho+(JSxcho)2+6.76(FLE)2L_r = 1.95 r_t \frac{E}{F_L} \sqrt{\frac{J}{S_{xc} h_o} + \sqrt{\left(\frac{J}{S_{xc} h_o}\right)^2 + 6.76\left(\frac{F_L}{E}\right)^2}}

10-2-5-21

FcrF_{cr} = تنش بحرانی کمانش جانبی-پیچشی، مطابق رابطهٔ زیر:

Fcr=Cbπ2E(Lbrt)21+0.078JSxcho(Lbrt)2F_{cr} = \frac{C_b \pi^2 E}{\left(\frac{L_b}{r_t}\right)^2} \sqrt{1 + 0.078 \frac{J}{S_{xc} h_o}\left(\frac{L_b}{r_t}\right)^2}

10-2-5-22

EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد

JJ = ثابت پیچشی مقطع که در حالت Iyc/Iy≤0.23I_{yc}/I_y \le 0.23 مقدار آن صفر منظور می‌شود.

hoh_o = فاصلهٔ مرکز تا مرکز بال‌ها

FLF_L = تنش اسمی بال فشاری که مرز کمانش الاستیک و غیر الاستیک را نشان می‌دهد و از طریق روابط زیر تعیین می‌شود:

-اگر SxtSxc≥0.7\frac{S_{xt}}{S_{xc}} \ge 0.7 باشد:
FL=0.7FyF_L = 0.7 F_y

10-2-5-23

-اگر SxtSxc<0.7\frac{S_{xt}}{S_{xc}} < 0.7 باشد:
FL=FySxtSxc≥0.5FyF_L = F_y \frac{S_{xt}}{S_{xc}} \ge 0.5 F_y

10-2-5-24

SxtS_{xt} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال کششی حول محور xx

rtr_t = شعاع ژیراسیون مؤثر برای کمانش جانبی-پیچشی مطابق روابط زیر:

-برای مقاطع I شکل با بال فشاری مستطیلی به‌طور محافظه‌کارانه:
rt=bfc12(hod+16awh2hod)r_t = \frac{b_{fc}}{\sqrt{12\left(\frac{h_o}{d} + \frac{1}{6} a_w \frac{h^2}{h_o d}\right)}}

10-2-5-25

یا به‌طور محافظه‌کارانه‌تر:

rt=bfc12(1+aw6)r_t = \frac{b_{fc}}{\sqrt{12\left(1 + \frac{a_w}{6}\right)}}

10-2-5-26

-برای مقاطع I شکل با بال فشاری غیرمستطیلی نظیر بال‌های تقویت‌شده با ورق یا ناودانی، rtr_t برابر با شعاع ژیراسیون قسمتی از مقطع بال فشاری و اجزای تقویت‌کنندهٔ آن به همراه یک‌سوم ناحیهٔ فشاری جان حول محور مار بر جان تیر (محور yy) که در آن:
aw=hctwbfctfca_w = \frac{h_c t_w}{b_{fc} t_{fc}}

10-2-5-27

bfcb_{fc} و tfct_{fc} = به ترتیب ضخامت و پهنای بال فشاری مقطع

hch_c و twt_w = مطابق تعاریف بند 10-2-5-4-الف

hoh_o = فاصلهٔ مراکز دو بال

dd = ارتفاع کل مقطع

hh = ارتفاع جان برابر با فاصلهٔ خالص بین دو بال

ب) کمانش موضعی بال فشاری

پ-1) برای مقاطع با بال فشاری فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی بال فشاری نیست.

پ-2) برای مقاطع با بال فشاری غیرفشرده:

Mn=RpcMyc−(RpcMyc−FLSxc)(λf−λpfλrf−λpf)M_n = R_{pc} M_{yc} - \left(R_{pc} M_{yc} - F_L S_{xc}\right)\left(\frac{\lambda_f - \lambda_{pf}}{\lambda_{rf} - \lambda_{pf}}\right)

10-2-5-28

پ-3) برای مقاطع با بال فشاری لاغر:

Mn=0.9EkcSxcλf2M_n = \frac{0.9 E k_c S_{xc}}{\lambda_f^2}

10-2-5-29

که در آن:

FLF_L = مطابق تعریف بند 10-2-5-4-ب

RpcR_{pc} و MycM_{yc} = مطابق تعریف بند 10-2-5-4-الف

λf=bfc2tfc\lambda_f = \frac{b_{fc}}{2 t_{fc}}

λp=λpf\lambda_p = \lambda_{pf} = حد لاغری برای بال فشرده مطابق جدول 10-2-2-3

λr=λrf\lambda_r = \lambda_{rf} = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-3

bfcb_{fc} و tfct_{fc} = به ترتیب ضخامت و پهنای بال فشاری مقطع

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

kck_c = برابر با 4h/tw\frac{4}{\sqrt{h/t_w}} که مقدار آن نباید از 0.35 کمتر و از 0.76 بیشتر در نظر گرفته شود.

hh و twt_w = به ترتیب ضخامت و ارتفاع ورق جان مقطع براساس تعریف بند 10-2-2-4

ت) تسلیم بال کششی

ت-1) چنانچه Sxt≥SxcS_{xt} \ge S_{xc} باشد، لزومی به در نظر گرفتن تسلیم بال کششی نیست.

ت-2) درصورتی‌که Sxt<SxcS_{xt} < S_{xc} باشد:

Mn=RptMytM_n = R_{pt} M_{yt}

10-2-5-30

که در آن:

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

SxtS_{xt} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال کششی حول محور xx

MytM_{yt} = لنگر تسلیم نسبت به بال کششی و برابر با FySxtF_y S_{xt}

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

RptR_{pt} = ضریب پلاستیک جان مقطع براساس حالت حدی تسلیم بال کششی مطابق روابط زیر:

-اگر λw≤λpw\lambda_w \le \lambda_{pw} و IycIy>0.23\frac{I_{yc}}{I_y} > 0.23 باشد:
Rpt=MpMytR_{pt} = \frac{M_p}{M_{yt}}

10-2-5-31

-اگر λw>λpw\lambda_w > \lambda_{pw} و IycIy>0.23\frac{I_{yc}}{I_y} > 0.23 باشد:
Rpt=MpMyt−(MpMyt−1)(λw−λpwλrw−λpw)R_{pt} = \frac{M_p}{M_{yt}} - \left(\frac{M_p}{M_{yt}} - 1\right)\left(\frac{\lambda_w - \lambda_{pw}}{\lambda_{rw} - \lambda_{pw}}\right)

10-2-5-32

-اگر IycIy≤0.23\frac{I_{yc}}{I_y} \le 0.23 باشد:
Rpt=1R_{pt} = 1

10-2-5-33

که در آن:

IyI_y = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور yy

IycI_{yc} = ممان اینرسی📖 بال فشاری مقطع حول محور yy

MpM_p = لنگر پلاستیک مقطع حول محور xx که نباید بیشتر از 1.6FySx1.6 F_y S_x منظور شود. (Mp=FyZxM_p = F_y Z_x)

ZxZ_x = اساس مقطع پلاستیک حول محور xx

SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور xx

λw=hctw\lambda_w = \frac{h_c}{t_w}

λp=λpw\lambda_p = \lambda_{pw} = حد لاغری برای جان فشرده مطابق جدول 10-2-2-4

λr=λrw\lambda_r = \lambda_{rw} = حد لاغری برای جان غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-4

hch_c = دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا آغاز گردی ریشهٔ اتصال جان به بال، برای مقاطع نوردشده

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا نزدیک‌ترین خط وسایل اتصال در ناحیهٔ فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق با وسایل اتصال غیر از جوش

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا وجه داخلی بال فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق با اتصال جوشی بال به جان

twt_w = ضخامت جان.

۱۰-۲-۵-۵مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن با بال‌های فشرده و غیرفشرده یا لاغر و جان لاغر تحت اثر خمش حول محور قوی

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل با یک یا دو محور تقارن با بال‌های فشرده و غیرفشرده یا لاغر و جان لاغر که تحت اثر خمش حول محور قوی قرار دارند.

بال‌ها فشرده و غیرفشرده یا لاغر، جان لاغر
بال‌ها فشرده و غیرفشرده یا لاغر، جان لاغر

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم بال فشاری، کمانش جانبی-پیچشی، کمانش موضعی بال فشاری و تسلیم بال کششی در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم بال فشاری

Mn=RpgFySxcM_n = R_{pg} F_y S_{xc}

10-2-5-34

که در آن:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

RpgR_{pg} = ضریب تقلیل مقاومت خمشی📖 برای جان لاغر مطابق رابطهٔ زیر:

Rpg=1−aw1200+300aw(hctw−5.7EFy)R_{pg} = 1 - \frac{a_w}{1200 + 300 a_w}\left(\frac{h_c}{t_w} - 5.7\sqrt{\frac{E}{F_y}}\right)

10-2-5-35

EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد

hch_c = دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا آغاز گردی ریشهٔ اتصال جان به بال، برای مقاطع نوردشده

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا نزدیک‌ترین خط وسایل اتصال در ناحیهٔ فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق با وسایل اتصال غیر از جوش

= دو برابر فاصلهٔ محور خنثی در حالت الاستیک تا وجه داخلی بال فشاری، برای مقاطع ساخته شده از ورق با اتصال جوشی بال به جان

twt_w = ضخامت جان

awa_w = نسبت دو برابر مساحت جان تحت فشار به مساحت بال فشاری مطابق رابطهٔ 10-2-5-27 که نباید بزرگ‌تر از 10 در نظر گرفته شود.

ب) کمانش جانبی-پیچشی

ب-1) اگر Lb≤LpL_b \le L_p باشد لزومی به در نظر گرفتن کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2) برای Lb>LpL_b > L_p :

Mn=RpgFcrSxcM_n = R_{pg} F_{cr} S_{xc}

10-2-5-36

که در آن:

RpgR_{pg} = ضریب تقلیل مقاومت خمشی📖 مطابق رابطهٔ 10-2-5-35

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

FcrF_{cr} = تنش کمانشی مطابق روابط زیر:

{Fcr=Cb[Fy−(0.3Fy)(Lb−LpLr−Lp)]≤Fy:Lp<Lb≤LrFcr=Cbπ2E(Lbrt)2≤Fy:Lr<Lb\begin{cases} F_{cr} = C_b\left[F_y - (0.3F_y)\left(\frac{L_b - L_p}{L_r - L_p}\right)\right] \le F_y & : L_p < L_b \le L_r \\ F_{cr} = \frac{C_b \pi^2 E}{\left(\frac{L_b}{r_t}\right)^2} \le F_y & : L_r < L_b \end{cases}

10-2-5-37

LbL_b = فاصله بین مهارهای جانبی متوالی

مقادیر LpL_p و LrL_r از طریق روابط زیر تعیین می‌شوند:

Lp=1.1rtEFyL_p = 1.1 r_t \sqrt{\frac{E}{F_y}}

10-2-5-38

Lr=πrtE0.7FyL_r = \pi r_t \sqrt{\frac{E}{0.7 F_y}}

10-2-5-39

rtr_t = شعاع ژیراسیون مؤثر مربوط به کمانش جانبی-پیچشی مطابق روابط بند 10-2-5-4-ب

ب) کمانش موضعی بال فشاری

پ-1) برای مقاطع با بال فشاری فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی بال فشاری نیست.

پ-2) برای مقاطع با بال فشاری غیرفشرده و لاغر:

Mn=RpgFcrSxcM_n = R_{pg} F_{cr} S_{xc}

10-2-5-40

که در آن:

RpgR_{pg} = ضریب تقلیل مقاومت خمشی📖 مطابق رابطهٔ 10-2-5-35

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری

FcrF_{cr} = تنش کمانشی مطابق روابط زیر:

-برای مقاطع با بال فشاری غیرفشرده:
Fcr=Fy−(0.3Fy)(λf−λpfλrf−λpf)F_{cr} = F_y - (0.3F_y)\left(\frac{\lambda_f - \lambda_{pf}}{\lambda_{rf} - \lambda_{pf}}\right)

10-2-5-41

-برای مقاطع با بال فشاری لاغر:
Fcr=0.9Ekcλf2F_{cr} = \frac{0.9 E k_c}{\lambda_f^2}

10-2-5-42

λf=bfc2tfc\lambda_f = \frac{b_{fc}}{2 t_{fc}}

λp=λpf\lambda_p = \lambda_{pf} = حد لاغری برای بال فشرده مطابق جدول 10-2-2-3

λr=λrf\lambda_r = \lambda_{rf} = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-3

bfcb_{fc} و tfct_{fc} = به ترتیب ضخامت و پهنای بال فشاری مقطع

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

kck_c = برابر با 4h/tw\frac{4}{\sqrt{h/t_w}} که نباید از 0.35 کمتر و از 0.76 بیشتر در نظر گرفته شود.

hh و twt_w = به ترتیب ضخامت و پهنای ورق جان مقطع براساس تعریف بند 10-2-2-4

ت) تسلیم بال کششی

ت-1) چنانچه Sxt≥SxcS_{xt} \ge S_{xc} باشد، لزومی به در نظر گرفتن تسلیم بال کششی نیست.

ت-2) درصورتی‌که Sxt<SxcS_{xt} < S_{xc} باشد:

Mn=FySxtM_n = F_y S_{xt}

10-2-5-43

که در آن:

SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری حول محور xx

SxtS_{xt} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال کششی حول محور xx

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

۱۰-۲-۵-۶مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع I شکل و ناودانی تحت اثر خمش حول محور ضعیف

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع I شکل و ناودانی که تحت اثر خمش حول محور ضعیف قرار دارند.

بال‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر
بال‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت حدی تسلیم و کمانش موضعی بال در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

Mn=Mp=FyZy≤1.6FySyM_n = M_p = F_y Z_y \le 1.6 F_y S_y

10-2-5-44

که در آن:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد

SyS_y = اساس مقطع الاستیک حول محور ضعیف (محور yy) نسبت به دورترین تار

ZyZ_y = اساس مقطع پلاستیک حول محور ضعیف (محور yy)

ب) کمانش موضعی بال

ب-1) برای مقاطع با بال‌های فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی بال نیست.

ب-2) برای مقاطع با بال‌های غیرفشرده:

Mn=Mp−(Mp−0.7FySy)(λf−λpfλrf−λpf)M_n = M_p - \left(M_p - 0.7 F_y S_y\right)\left(\frac{\lambda_f - \lambda_{pf}}{\lambda_{rf} - \lambda_{pf}}\right)

10-2-5-45

ب-3) برای مقاطع با بال‌های لاغر:

Mn=0.7ESyλf2M_n = \frac{0.7 E S_y}{\lambda_f^2}

10-2-5-46

که در آن:

SyS_y = اساس مقطع الاستیک حول محور ضعیف (محور yy) نسبت به دورترین تار
λf=btf\lambda_f = \frac{b}{t_f}
λpf=λp\lambda_{pf} = \lambda_p = حد لاغری بال فشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
λrf=λr\lambda_{rf} = \lambda_r = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
tft_f = ضخامت بال مقطع
bb = برای مقطع I شکل برابر با نصف پهنای بال، برای مقطع ناودانی برابر با پهنای بال

۱۰-۲-۵-۷مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع قوطی شکل (HSS) و جعبه‌ای تحت اثر خمش حول محورهای قوی و ضعیف

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع قوطی شکل (HSS) و جعبه‌ای با بال‌ها و جان‌های فشرده، غیرفشرده یا لاغر که تحت اثر خمش حول محورهای قوی یا ضعیف قرار دارند.

بال‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر، جان‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر
بال‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر، جان‌ها فشرده، غیرفشرده یا لاغر

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم، کمانش موضعی بال، کمانش موضعی جان و کمانش جانبی-پیچشی در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

Mn=Mp=FyZM_n = M_p = F_y Z

10-2-5-47

که در آن:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ZZ = اساس مقطع پلاستیک حول محور خمش

ب) کمانش موضعی بال

ب-1) برای مقاطع با بال‌های فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی بال نیست.

ب-2) برای مقاطع با بال‌های غیرفشرده:

Mn=Mp−(Mp−FyS)(λf−λpfλrf−λpf)M_n = M_p - \left(M_p - F_y S\right)\left(\frac{\lambda_f - \lambda_{pf}}{\lambda_{rf} - \lambda_{pf}}\right)

10-2-5-48

ب-3) برای مقاطع با بال‌های لاغر:

Mn=FySeM_n = F_y S_e

10-2-5-49

که در آن:

SS = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش (محور قوی)
λf=btf\lambda_f = \frac{b}{t_f}
λpf=λp\lambda_{pf} = \lambda_p = حد لاغری برای بال فشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
λrf=λr\lambda_{rf} = \lambda_r = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
bb = پهنای بال مقطع مطابق تعریف به‌کارگرفته در بخش ۱۰-۲-۲-۴
tft_f = ضخامت بال مقطع
SeS_e = اساس مقطع الاستیک مؤثر که بر مبنای پهنای مؤثر بال فشاری beb_e محاسبه می‌شود.
beb_e = پهنای مؤثر بال فشاری مقاطع قوطی شکل و جعبه‌ای براساس روابط زیر:
-در مقاطع قوطی شکل (HSS):
be=1.92 tfEFy(1−0.38λfEFy)≤bb_e = 1.92\, t_f \sqrt{\frac{E}{F_y}}\left(1 - \frac{0.38}{\lambda_f}\sqrt{\frac{E}{F_y}}\right) \le b

10-2-5-50

-در مقاطع جعبه‌ای:
be=1.92 tfEFy(1−0.34λfEFy)≤bb_e = 1.92\, t_f \sqrt{\frac{E}{F_y}}\left(1 - \frac{0.34}{\lambda_f}\sqrt{\frac{E}{F_y}}\right) \le b

10-2-5-51

پ) کمانش موضعی جان

پ-1) برای مقاطع با جان‌های فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی جان نیست.

پ-2) برای مقاطع با جان‌های غیرفشرده:

Mn=Mp−(Mp−FyS)(λw−λpwλrw−λpw)M_n = M_p - \left(M_p - F_y S\right)\left(\frac{\lambda_w - \lambda_{pw}}{\lambda_{rw} - \lambda_{pw}}\right)

10-2-5-52

پ-3) برای مقاطع با جان‌های لاغر:

Mn=RpgFcrSM_n = R_{pg} F_{cr} S

10-2-5-53

که در آن:

Fcr=3.6Eλf 2≤FyF_{cr} = \frac{3.6E}{\lambda_f^{\,2}} \le F_y

10-2-5-54

SS = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش
λw=htw\lambda_w = \frac{h}{t_w}
λpw=λp\lambda_{pw} = \lambda_p = حد لاغری برای جان فشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
λrw=λr\lambda_{rw} = \lambda_r = حد لاغری برای جان غیرفشرده مطابق جدول ۱۰-۲-۲-۳
hh = ارتفاع جان براساس بند ۱۰-۲-۲-۴
twt_w = ضخامت جان مقطع
RpgR_{pg} = ضریب تقلیل مقاومت خمشی📖 مطابق رابطه ۱۰-۲-۵-۳۵ براساس aw=2htw/btfa_w = 2ht_w/bt_f
λf\lambda_f = نسبت پهنا به ضخامت بال براساس تعاریف بخش ۱۰-۲-۵-۷-ب

ت) کمانش جانبی-پیچشی

ت-1) اگر Lb≤LpL_b \le L_p باشد، لزومی به در نظر گرفتن کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2) برای Lp<Lb≤LrL_p < L_b \le L_r:

Mn=Cb[Mp−(Mp−0.7SFy)(Lb−LpLr−Lp)]≤MpM_n = C_b\left[M_p - \left(M_p - 0.7 S F_y\right)\left(\frac{L_b - L_p}{L_r - L_p}\right)\right] \le M_p

10-2-5-55

ب-3) برای Lb>LrL_b > L_r:

Mn=2ECbJAgLb/ry≤MpM_n = 2EC_b \frac{\sqrt{JA_g}}{L_b / r_y} \le M_p

10-2-5-56

در روابط فوق:

CbC_b = ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی مطابق رابطهٔ ۱۰-۲-۵-۱
SS = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش (محور قوی)
LbL_b = طول مهارنشدهٔ عضو
LpL_p = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی تسلیم و حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک را مشخص می‌کند.
Lp=0.13EryJAgMpL_p = 0.13 E r_y \frac{\sqrt{JA_g}}{M_p}

10-2-5-57

LrL_r = طول مهارنشدهٔ عضو مطابق رابطهٔ زیر که مرز بین حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی غیرالاستیک و الاستیک را مشخص می‌کند.
Lr=2EryJAg0.7FySL_r = 2E r_y \frac{\sqrt{JA_g}}{0.7 F_y S}

10-2-5-58

EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
JJ = ثابت پیچشی مقطع
AgA_g = مساحت ناخالص مقطع
ryr_y = شعاع ژیراسیون مقطع حول محور عمود بر محور خمش (محور ضعیف)
یادداشت: حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی در مقاطع قوطی مربعی و مقاطع تحت خمش حول محور ضعیف حاکم نیست. روابط فوق عمدتاً برای مقاطع با نسبت عمق به پهنا و طول مهارنشدهٔ زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۱۰-۲-۵-۸مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع دایره‌ای توخالی

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع دایره‌ای توخالی که در آن‌ها D/t<0.45E/FyD/t < 0.45E/F_y است.

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم و کمانش موضعی در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

Mn=Mp=FyZM_n = M_p = F_y Z

10-2-5-59

که در آن:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ZZ = اساس مقطع پلاستیک

ب) کمانش موضعی

ب-1) برای مقاطع فشرده لزومی به در نظر گرفتن کمانش موضعی نیست.

ب-2) برای مقاطع غیرفشرده:

Mn=(0.021ED/t+Fy)SM_n = \left(\frac{0.021E}{D/t} + F_y\right) S

10-2-5-60

ب-3) برای مقاطع لاغر:

Mn=(0.33ED/t)SM_n = \left(\frac{0.33E}{D/t}\right) S

10-2-5-61

که در آن:

SS = اساس مقطع الاستیک
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
DD = قطر خارجی مقطع
tt = ضخامت جداره مقطع

۱۰-۲-۵-۹مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع سپری و نبشی جفت با بارگذاری در صفحهٔ تقارن

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع سپری و نبشی جفت که در صفحهٔ تقارن بارگذاری شده‌اند (خمش حول محور xx).

بال یا بال‌ها: فشرده یا غیرفشرده یا لاغر، جان یا جان‌ها: فشرده یا غیرفشرده یا لاغر
بال یا بال‌ها: فشرده یا غیرفشرده یا لاغر، جان یا جان‌ها: فشرده یا غیرفشرده یا لاغر

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم، کمانش جانبی-پیچشی، کمانش موضعی بال و کمانش موضعی جان در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

الف-1) درصورتی‌که بال مقطع سپری یا نبشی جفت، فشاری باشد:

Mn=Mp=FyZx≤1.6MyM_n = M_p = F_y Z_x \le 1.6 M_y

10-2-5-62

الف-2) درصورتی‌که بال مقطع سپری، کششی باشد:

Mn=MyM_n = M_y

10-2-5-63

الف-3) درصورتی‌که بال مقطع نبشی جفت، کششی باشد:

Mn=1.5My≤MpM_n = 1.5 M_y \le M_p

10-2-5-64

در روابط فوق:

FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ZxZ_x = اساس مقطع پلاستیک حول محور xx (محور خمش)
My=FySxM_y = F_y S_x = لنگر تسلیم متناظر با تسلیم دورترین تار مقطع

ب) کمانش جانبی-پیچشی

ب-1) درصورتی‌که بال مقطع سپری یا نبشی جفت فشاری باشد:

ب-1-1) اگر Lb≤LpL_b \le L_p باشد، لزومی به در نظر گرفتن کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-1-2) برای Lp<Lb≤LrL_p < L_b \le L_r:

Mn=Mp−(Mp−My)(Lb−LpLr−Lp)M_n = M_p - \left(M_p - M_y\right)\left(\frac{L_b - L_p}{L_r - L_p}\right)

10-2-5-65

ب-1-3) برای Lb>LrL_b > L_r:

Mn=McrM_n = M_{cr}

10-2-5-66

در روابط فوق:

LbL_b = طول مهارنشدهٔ عضو
Lp=1.76ryEFyL_p = 1.76 r_y \sqrt{\frac{E}{F_y}}

10-2-5-67

Lr=1.95(EFy)IyJSx2.36(FyE)SxdJ+1L_r = 1.95\left(\frac{E}{F_y}\right)\frac{\sqrt{I_y J}}{S_x}\sqrt{2.36\left(\frac{F_y}{E}\right)\frac{S_x d}{J} + 1}

10-2-5-68

Mcr=1.95ELbIyJ(B+1+B2)M_{cr} = \frac{1.95E}{L_b}\sqrt{I_y J}\left(B + \sqrt{1 + B^2}\right)

10-2-5-69

Mp=FyZxM_p = F_y Z_x = لنگر پلاستیک مقطع
My=FySxM_y = F_y S_x = لنگر تسلیم مقطع متناظر با تسلیم دورترین تار مقطع
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ryr_y = شعاع ژیراسیون مقطع حول محور عمود بر محور خمش
IyI_y = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور عمود بر محور خمش
JJ = ثابت پیچشی مقطع
SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش (محور xx) نسبت به دورترین تار مقطع
dd = عمق جان مقطع سپری یا پهنای بال نبشی جفت در کشش
B=2.3(dLb)IyJB = 2.3\left(\frac{d}{L_b}\right)\sqrt{\frac{I_y}{J}}

10-2-5-70

ب-2) درصورتی‌که بال مقطع سپری یا نبشی جفت کششی باشد:

برای تمام مقادیر طول مهارنشده LbL_b:

ب-2-1) در مقاطع سپری:

Mn=Mcr≤MyM_n = M_{cr} \le M_y

10-2-5-71

ب-2-2) در مقاطع نبشی جفت:

Mn={(1.92−1.17MyMcr)My≤min⁡(1.5My,Mp):MyMcr≤1(0.92−0.17McrMy)Mcr:MyMcr>1M_n = \begin{cases} \left(1.92 - 1.17\sqrt{\dfrac{M_y}{M_{cr}}}\right) M_y \le \min(1.5M_y, M_p) & : \dfrac{M_y}{M_{cr}} \le 1 \\ \left(0.92 - \dfrac{0.17 M_{cr}}{M_y}\right) M_{cr} & : \dfrac{M_y}{M_{cr}} > 1 \end{cases}

10-2-5-72

که در آن تمام کمیت‌ها به جز McrM_{cr} مطابق تعریف بخش ۱۰-۲-۵-۹-ب-۱ است.

Mcr=1.95ELbIyJ(−B+1+B2)M_{cr} = \frac{1.95E}{L_b}\sqrt{I_y J}\left(-B + \sqrt{1 + B^2}\right)

10-2-5-73

پ) کمانش موضعی بال

حالت حدی کمانش موضعی بال برای مقاطعی که بال آن‌ها تحت فشار است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پ-1) برای مقاطع سپری:

پ-1-1) برای مقاطع با بال فشاری فشرده لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش موضعی بال نیست.

پ-1-2) برای مقاطع با بال فشاری غیر فشرده:

Mn=Mp−(Mp−0.7FySxc)(λf−λpfλrf−λpf)≤1.6MyM_n = M_p - \left(M_p - 0.7F_yS_{xc}\right)\left(\dfrac{\lambda_f-\lambda_{pf}}{\lambda_{rf}-\lambda_{pf}}\right) \le 1.6M_y

10-2-5-74

پ-1-3) برای مقاطع با بال فشاری لاغر:

Mn=0.7ESxcλf 2M_n = \dfrac{0.7ES_{xc}}{\lambda_f^{\,2}}

10-2-5-75

که در آن:

Mp=FyZxM_p = F_yZ_x = لنگر پلاستیک مقطع
My=FySxcM_y = F_yS_{xc} = لنگر تسلیم مقطع نسبت به بال فشاری
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
SxcS_{xc} = اساس مقطع الاستیک نسبت به بال فشاری
λf=bf2tf\lambda_f = \dfrac{b_f}{2t_f}
λpf=λp\lambda_{pf} = \lambda_p = حد لاغری برای بال فشرده مطابق جدول 10-2-2-3
λrf=λr\lambda_{rf} = \lambda_r = حد لاغری برای بال غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-3
bfb_f = پهنای بال مقطع مطابق تعریف به‌کاررفته در بخش 10-2-2
tft_f = ضخامت بال مقطع

پ-2) برای مقاطع نبشی جفت:

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n)، براساس روابط بخش 10-2-5-10-پ (کمانش موضعی ساق مقاطع نبشی تک) محاسبه می‌شود که در آن‌ها ScS_c نسبت به بال فشاری محاسبه می‌شود.

ت) کمانش موضعی جان

حالت حدی کمانش موضعی جان برای سپری‌هایی که بال آن‌ها تحت کشش است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ت-1) برای مقاطع سپری:

ت-1-1) برای مقاطع با جان فشرده لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش موضعی جان نیست.

ت-1-2) برای مقاطع با جان غیر فشرده:

Mn=My−(0.35My)(λw−λpwλrw−λpw)M_n = M_y - \left(0.35M_y\right)\left(\dfrac{\lambda_w-\lambda_{pw}}{\lambda_{rw}-\lambda_{pw}}\right)

10-2-5-76

ت-1-3) برای مقاطع با جان لاغر:

Mn=1.52ESxλw 2M_n = \dfrac{1.52ES_x}{\lambda_w^{\,2}}

10-2-5-77

که در آن:

My=FySxM_y = F_yS_x = لنگر تسلیم مقطع متناظر با تسلیم دورترین تار مقطع
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش (محور xx) نسبت به دورترین تار مقطع
λw=dtw\lambda_w = \dfrac{d}{t_w}
λpw=λp\lambda_{pw} = \lambda_p = حد لاغری برای جان فشرده مطابق جدول 10-2-2-3
λrw=λr\lambda_{rw} = \lambda_r = حد لاغری برای جان غیرفشرده مطابق جدول 10-2-2-3
dd = عمق کلی مقطع مطابق تعریف به‌کاررفته در بخش 10-2-2
twt_w = ضخامت بال مقطع

ت-2) برای مقاطع نبشی جفت:

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n)، براساس روابط بخش 10-2-5-10-پ (کمانش موضعی ساق مقاطع نبشی تک) محاسبه می‌شود که در آن‌ها ScS_c اساس مقطع الاستیک حول محور خمش نسبت به دورترین تار فشاری است.

۱۰-۲-۵-۱۰مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع نبشی تک

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع نبشی تک که تحت اثر لنگر خمشی قرار دارد.

در نبشی‌های تک که در تمام طول خود به‌طور پیوسته در مقابل کمانش جانبی-پیچشی مهارشده باشند، طراحی براساس مشخصات هندسی محورهای xx و yy مجاز است. اما در نبشی‌هایی که در تمام طول خود فاقد مهار کافی در مقابل کمانش جانبی-پیچشی هستند باید براساس مشخصات هندسی محورهای اصلی نبشی ww و zz طراحی شوند.

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم، کمانش جانبی-پیچشی و کمانش موضعی ساق نبشی در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

Mn=1.5MyM_n = 1.5M_y

10-2-5-78

که در آن:

My=FySM_y = F_yS = لنگر تسلیم مقطع حول محور خمش
SS = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش

ب) کمانش جانبی-پیچشی

برای نبشی‌هایی که تحت اثر خمش حول محور اصلی ضعیف مقطع (محور zz) باشند یا سایر حالاتی که در آن مقطع دارای مهار جانبی کافی در مقابل کمانش جانبی-پیچشی در تمام طول خود هستند لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی نیست.

مقاومت خمشی📖 اسمی نبشی‌های فاقد مهار جانبی کافی باید به شرح زیر تعیین شود:

-برای حالتی که My≤McrM_y \le M_{cr} باشد:
Mn=(1.92−1.17MyMcr)My≤1.5MyM_n = \left(1.92 - 1.17\sqrt{\dfrac{M_y}{M_{cr}}}\right)M_y \le 1.5M_y

10-2-5-79

-برای حالتی که My>McrM_y > M_{cr} باشد:
Mn=(0.92−0.17McrMy)McrM_n = \left(0.92 - 0.17\dfrac{M_{cr}}{M_y}\right)M_{cr}

10-2-5-80

در روابط فوق، McrM_{cr} لنگر خمشی📖 کمانش جانبی-پیچشی بوده و از روابط زیر تعیین می‌شود:

ب-1) هرگاه خمش حول محور اصلی قوی نبشی (محور ww) باشد:

Mcr=9EAgrztCb8Lb(1+(4.4βwrzLbt)2+4.4βwrzLbt)M_{cr} = \dfrac{9EA_gr_ztC_b}{8L_b}\left(\sqrt{1+\left(4.4\dfrac{\beta_wr_z}{L_bt}\right)^2}+4.4\dfrac{\beta_wr_z}{L_bt}\right)

10-2-5-81

که در آن:

CbC_b = ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی مطابق رابطهٔ 10-2-5-1 که مقدار آن نباید بیشتر از 1.5 در نظر گرفته شود.
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
AgA_g = مساحت نبشی
rzr_z = شعاع ژیراسیون حول محور اصلی ضعیف
tt = ضخامت ساق نبشی
LbL_b = طول مهارنشدهٔ عضو

βw\beta_w = مشخصهٔ هندسی مقطع نبشی برای در نظر گرفتن اثرات ساق‌های نامساوی. برای حالتی که هر دو ساق نبشی برابر باشند مقدار βw\beta_w برابر صفر منظور می‌شود. برای حالتی که ساق کوتاه در فشار است βw\beta_w مثبت و برای حالتی که ساق بلند در فشار است βw\beta_w منفی است (شکل 10-2-5-1). βw\beta_w را می‌توان براساس رابطهٔ زیر محاسبه نمود:

βw=1Iw∫Az(w2+z2)dA−2zo\beta_w = \dfrac{1}{I_w}\int_A z\left(w^2+z^2\right)dA - 2z_o

10-2-5-82

که در آن:

IwI_w = ممان اینرسی📖 مقطع حول محور اصلی قوی
zoz_o = فاصلهٔ مرکز برش📖 تا مرکز سطح نبشی در راستای محور اصلی ضعیف مقطع
zz و ww = مختصات نقاط مقطع براساس محورهای قوی و ضعیف براساس شکل 10-2-5-1
شکل 10-2-5-1: مشخصات مقطع نبشی تک و علامت مثبت یا منفی $\beta_w$
شکل 10-2-5-1: مشخصات مقطع نبشی تک و علامت مثبت یا منفی $\beta_w$

ب-2) هرگاه خمش حول محور یکی از محورهای هندسی مقطع (محور xx یا yy) نبشی با دو ساق مساوی باشد و نیروی محوری به آن اعمال نشود:

ب-2-1) اگر نبشی فاقد مهار جانبی در مقابل کمانش جانبی-پیچشی در تمام طول خود باشد:

-برای حالت فشار حداکثر در لبهٔ آزاد ساق نبشی (پنجهٔ نبشی):
Mcr=0.58Eb4tCbLb2(1+0.88(Lbtb2)2−1)M_{cr} = \dfrac{0.58Eb^4tC_b}{L_b^2}\left(\sqrt{1+0.88\left(\dfrac{L_bt}{b^2}\right)^2}-1\right)

10-2-5-83

-برای حالت کشش حداکثر در لبهٔ آزاد ساق نبشی (پنجهٔ نبشی):
Mcr=0.58Eb4tCbLb2(1+0.88(Lbtb2)2+1)M_{cr} = \dfrac{0.58Eb^4tC_b}{L_b^2}\left(\sqrt{1+0.88\left(\dfrac{L_bt}{b^2}\right)^2}+1\right)

10-2-5-84

در این حالت MyM_y باید برابر با 0.8 مقدار لنگر تسلیم مقطع منظور شود.

در روابط فوق، bb پهنای کلی ساق نبشی است.

ب-2-2) اگر نبشی فقط در محل لنگر خمشی📖 حداکثر دارای مهار جانبی-پیچشی باشد، در این حالت McrM_{cr} باید 1.25 برابر مقدار به‌دست‌آمده از روابط 10-2-5-81 یا 82 و MyM_y باید برابر با مقدار لنگر تسلیم مقطع منظور شود.

پ) کمانش موضعی ساق نبشی

حالت حدی کمانش موضعی ساق نبشی در حالتی کاربرد دارد که لبهٔ آزاد ساق نبشی (پنجهٔ نبشی) در فشار باشد.

پ-1) برای مقاطع فشرده لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش موضعی ساق نیست.

پ-2) برای مقاطعی با ساق غیرفشرده:

Mn=FySc(2.43−1.72(bt)FyE)M_n = F_yS_c\left(2.43 - 1.72\left(\dfrac{b}{t}\right)\sqrt{\dfrac{F_y}{E}}\right)

10-2-5-85

پ-3) برای مقاطعی با ساق لاغر:

Mcr=0.71ESc(bt)2M_{cr} = \dfrac{0.71ES_c}{\left(\dfrac{b}{t}\right)^2}

10-2-5-86

که در آن:

bb = پهنای کلی ساق فشاری نبشی
tt = ضخامت ساق فشاری نبشی
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
ScS_c = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش نسبت به پنجهٔ نبشی است و برای نبشی‌های دو ساق مساوی که تحت اثر خمش حول یکی از محورهای xx و yy قرار دارند و در تمام طول خود فاقد مهار جانبی هستند، ScS_c برابر 0.8 اساس مقطع الاستیک حول محورهای xx و yy نسبت به دورترین تار فشاری مقطع در نظر گرفته می‌شود.

۱۰-۲-۵-۱۱مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع دایره‌ای و چهارگوش توپر

الزامات این بند مربوط به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع چهارگوش توپر که تحت خمش حول یکی از محورهای اصلی قرار دارند و نیز اعضای با مقطع دایره‌ای توپر است.

مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالات حدی تسلیم و کمانش جانبی-پیچشی در نظر گرفته شود.

الف) تسلیم

Mn=Mp=FyZxM_n = M_p = F_yZ_x

10-2-5-87

Mn=1.6FySxM_n = 1.6F_yS_x

10-2-5-88

که در آن:

MpM_p = لنگر پلاستیک مقطع
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ZxZ_x = اساس مقطع پلاستیک حول محور خمش
SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش

ب) کمانش جانبی-پیچشی

ب-1) برای مقاطع چهارگوش توپر تحت اثر خمش حول محور ضعیف و مقاطع دایره‌ای توپر لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2) برای مقاطع چهارگوش توپر تحت اثر خمش حول محور قوی:

ب-2-1) برای حالتی که Lbdt2≤0.08EFy\dfrac{L_bd}{t^2} \le 0.08\dfrac{E}{F_y} باشد، لزومی به در نظر گرفتن حالت حدی کمانش جانبی-پیچشی نیست.

ب-2-2) برای حالتی که 0.08EFy<Lbdt2≤1.9EFy0.08\dfrac{E}{F_y} < \dfrac{L_bd}{t^2} \le 1.9\dfrac{E}{F_y} باشد:

Mn=Cb[1.52−0.274(Lbdt2)FyE]My≤MpM_n = C_b\left[1.52 - 0.274\left(\dfrac{L_bd}{t^2}\right)\dfrac{F_y}{E}\right]M_y \le M_p

10-2-5-89

ب-2-3) برای حالتی که Lbdt2>1.9EFy\dfrac{L_bd}{t^2} > 1.9\dfrac{E}{F_y} باشد:

Mn=1.9ECbSxLbdt2≤MpM_n = \dfrac{1.9EC_bS_x}{\dfrac{L_bd}{t^2}} \le M_p

10-2-5-90

که در آن:

SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش
My=FySxM_y = F_yS_x = لنگر تسلیم مقطع
LbL_b = طول مهارنشدهٔ عضو
dd = عمق مقطع عمود بر محور خمش
tt = پهنای مقطع موازی با محور خمش
CbC_b = ضریب اصلاح کمانش جانبی-پیچشی مطابق رابطهٔ 10-2-5-1 که نباید از 1.5 بزرگ‌تر در نظر گرفته شود.

۱۰-۲-۵-۱۲مقاومت خمشی اسمی اعضای با مقطع نامتقارن

الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضای با مقطع نامتقارن به‌جز مقاطع نبشی که تحت اثر خمش قرار دارد. مقاومت خمشی اسمی (MnM_n) این نوع اعضا باید برابر کوچک‌ترین مقدار محاسبه‌شده براساس حالت‌های حدی تسلیم، کمانش جانبی-پیچشی و کمانش موضعی در نظر گرفته شود.

Mn=FnSminM_n = F_nS_{min}

10-2-5-91

که در آن،

SminS_{min} = کوچک‌ترین اساس مقطع الاستیک حول محور خمش
FnF_n = تنش اسمی مقطع نامتقارن که چنین تعیین می‌شود:

الف) تسلیم

Fn=FyF_n = F_y

10-2-5-92

ب) کمانش جانبی-پیچشی

Fn=Fcr≤FyF_n = F_{cr} \le F_y

10-2-5-93

که در آن:

FcrF_{cr} = تنش نظیر کمانش جانبی-پیچشی مقطع که از طریق تحلیل به دست می‌آید.
تبصره: برای اعضا با مقطع Z شکل، FcrF_{cr} نظیر کمانش جانبی-پیچشی را می‌توان معادل نصف FcrF_{cr} مقطع ناودانی با مشخصات بال و جان مشابه در نظر گرفت.

پ) کمانش موضعی

Fn=Fcr≤FyF_n = F_{cr} \le F_y

10-2-5-94

FcrF_{cr} = تنش نظیر کمانش موضعی مقطع که از طریق تحلیل به دست می‌آید.

۱۰-۲-۵-۱۳تناسبات ابعادی مقطع اعضای خمشی

الف) اعضا با مقاطع دارای بال کششی سوراخدار

این بند مربوط است به اعضا با مقاطع نوردشده و ساخته‌شده از ورق که مقطع آن‌ها دارای سوراخ بوده و مقاومت خمشی📖 اسمی آن‌ها بر مبنای سطح مقطع کلی محاسبه شده است.

در این‌گونه اعضا در صورت وجود سوراخ در بال یا بال‌ها، در محاسبهٔ مقاومت خمشی📖 اسمی (MnM_n)، در محدودهٔ سوراخ باید محدودیت‌های گسیختگی بال کششی در نظر گرفته شود.

الف-1)درصورتی‌که FuAfn≥1.2 YtFyAfgF_uA_{fn} \ge 1.2\,Y_tF_yA_{fg} باشد، هیچ‌گونه محدودیتی در محاسبهٔ مقاومت خمشی📖 اسمی به‌خاطر وجود سوراخ در بال کششی در نظر گرفته نمی‌شود.
الف-2)درصورتی‌که FuAfn<1.2 YtFyAfgF_uA_{fn} < 1.2\,Y_tF_yA_{fg} باشد، در محدودهٔ سوراخ بال کششی، مقاومت خمشی📖 اسمی نباید بزرگ‌تر از مقدار زیر در نظر گرفته شود:
Mn=FuAfnAfgSxM_n = \dfrac{F_uA_{fn}}{A_{fg}}S_x

10-2-5-95

که در آن:

AfgA_{fg} = سطح مقطع کلی بال کششی
AfnA_{fn} = سطح مقطع خالص بال کششی که براساس الزامات بخش ۱۰-۲-۳ محاسبه می‌شود.
FuF_u = تنش کششی نهایی مشخصهٔ فولاد
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
YtY_t = ضریب تأثیر سوراخ که برای حالت Fy/Fu≤0.8F_y/F_u \le 0.8 برابر 1.0 و برای سایر حالت‌ها باید برابر 1.1 در نظر گرفته شود.
SxS_x = اساس مقطع الاستیک حول محور خمش نسبت به دورترین تار مقطع

ب) اعضا با مقطع I شکل

ب-1)اعضا با مقطع I شکل دارای یک محور تقارن باید محدودیت زیر را برآورده سازند.
0.1≤IycIy≤0.90.1 \le \dfrac{I_{yc}}{I_y} \le 0.9

10-2-5-96

که در آن:

IyI_y = ممان اینرسی📖 کل مقطع حول محور yy
IycI_{yc} = ممان اینرسی📖 بال فشاری در حالت انحنای ساده و ممان اینرسی بال کوچک‌تر در حالت انحنای مضاعف حول محور yy
ب-2)در اعضا با مقطع I شکل با جان لاغر باید محدودیت‌های زیر نیز رعایت شوند.
-برای ah≤1.5\dfrac{a}{h} \le 1.5:
htw≤12EFy\dfrac{h}{t_w} \le 12\sqrt{\dfrac{E}{F_y}}

10-2-5-97

-برای ah>1.5\dfrac{a}{h} > 1.5:
htw≤0.4EFy\dfrac{h}{t_w} \le 0.4\dfrac{E}{F_y}

10-2-5-98

که در آن:

aa = فاصلهٔ آزاد بین سخت‌کننده‌های عرضی
hh = فاصلهٔ بین شروع گردی ریشهٔ جان به بال، برای نیمرخ‌های نورد شده
= فاصلهٔ آزاد بین دو بال، برای مقاطع ساخته شده از ورق
twt_w = ضخامت جان مقطع
EE = مدول الاستیسیته📖ٔ فولاد
FyF_y = تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد
ب-3)در اعضای بدون سخت‌کننده‌های عرضی نسبت h/twh/t_w نباید از 260 و نسبت دو برابر مساحت ناحیهٔ تحت فشار جان به مساحت بال فشاری نباید از 10 بیشتر شود.

پ) ملاحظات ورق‌های پوششی در بال مقاطع اعضای خمشی

پ-1) تقویت بال‌ها

بال مقاطع تیرهای نوردشده و تیرهای ساخته‌شده از ورق را می‌توان با کمک ورق‌های پوششی بال، تقویت نمود. در مواردی که اتصال ورق پوششی بال به بال مقاطع تیرها از نوع پیچی یا جوشی باشد، در هر بال مجموع سطح مقطع‌های ورق‌های پوششی نباید از 70 درصد سطح مقطع کل بال (شامل ورق‌های پوششی) تجاوز نماید.

پ-2) اتصال ورق‌های پوششی به بال

اتصال ورق‌های پوششی به بال تیر باید از نوع جوشی یا پیچی با پیچ‌های پرمقاومت و با عملکرد لغزش بحرانی باشد و بر مبنای برش📖 افقی ناشی از تغییرات لنگر خمشی📖 تیر طراحی شوند. توزیع طولی پیچ‌ها و جوش‌های منقطع باید متناسب با شدت برش باشد، ولیکن فاصلهٔ آن‌ها نباید از مقادیر ارائه‌شده در بند ۱۰-۲-۳-۵ برای بال کششی و مقادیر ارائه‌شده در بند ۱۰-۲-۴-۶-۲ برای بال فشاری بیشتر شود. در صورت استفاده از جوش گوشه، درهرحال بعد جوش نباید از بعد حداقل آن کمتر شود. در ضمن این پیچ‌ها یا جوش‌ها باید برای انتقال هر نیرویی که مستقیماً از طریق بال به جان منتقل می‌شود، طراحی گردند؛ مگر اینکه این نیرو به طریقی دیگر به جان انتقال یابد.

پ-3) قطع ورق‌های پوششی بال‌ها

ورق‌های پوششی که در تمام طول دهانه ادامه ندارند، باید بعد از نقطهٔ قطع محاسباتی به طول مشخصی ادامه یافته و در این طول به‌وسیلهٔ پیچ‌های پرمقاومت با عملکرد لغزش بحرانی یا جوش گوشه به بال متصل شوند. این طول، طول گیرایی📖 نامیده می‌شود.

طول گیرایی📖 باید به اندازه‌ای باشد که اتصال ورق پوششی در این طول قادر به انتقال برش📖 افقی ناشی از مقاومت خمشی📖 سهم ورق پوششی از مقاومت خمشی موردنیاز تیر در نقطهٔ قطع محاسباتی ورق یا به‌طور محافظه‌کارانه قادر به انتقال برش افقی برابر حاصل‌ضرب مساحت ورق پوششی در تنش تسلیم مشخصهٔ فولاد باشد.

حداقل طول گیرایی📖 (a′a') که از انتهای ورق پوششی اندازه‌گیری می‌شود، باید به شرح زیر در نظر گرفته شود:

(1)برابر پهنای ورق پوششی، در حالتی که جوش اتصال ورق پوششی به تیر در طول a′a'، پیوسته و بعد ساق آن حداقل سه‌چهارم ضخامت ورق پوششی بوده و در دو لبهٔ کناری و لبهٔ انتهایی ورق پوششی اجرا شود.
(2)یک و نیم برابر پهنای ورق پوششی، در حالتی که جوش پیوسته به طول a′a' در دو لبهٔ کناری ورق پوششی و در انتهای آن کمتر از سه‌چهارم ضخامت ورق تفویتی باشد.
(3)دو برابر پهنای ورق پوششی، در حالتی که جوش پیوسته به طول a′a' فقط در دو لبهٔ کناری ورق وجود دارد و در لبهٔ انتهایی جوش اجرا نمی‌شود.

ت) اعضای ساخته شده از چند نیمرخ

هنگامی‌که از دو یا چند نیمرخ برای ساخت مقطع یک عضو خمشی با عملکرد مشترک استفاده شود، اتصال آن‌ها باید براساس ضوابط بخش ۱۰-۲-۹ انجام گیرد. برای انتقال بار از یک نیمرخ به نیمرخ یا نیمرخ‌های دیگر یا توزیع آن بین نیمرخ‌ها، باید دیافراگم‌هایی در امتداد عمود بر محور طولی عضو به سختی کافی از طریق پیچ یا جوش به نیمرخ‌ها متصل شود.

ث) اتصال جان به بال اعضای ساخته شده از ورق

اتصال جان به بال مقاطع ساخته شده از ورق باید از نوع جوشی بوده و بر مبنای برش📖 افقی ناشی از تغییرات لنگر خمشی📖 تیر و متناسب با شدت برش طراحی شوند. در صورت استفاده از جوش‌های منقطع، توزیع طولی آن‌ها باید متناسب با شدت برش باشد، ولیکن فاصلهٔ آن‌ها نباید از حداقل مقادیر ارائه‌شده در بند ۱۰-۲-۳-۵ برای بال کششی و مقادیر ارائه‌شده در بند ۱۰-۲-۴-۶-۲ برای بال فشاری بیشتر شود. درهرحال بعد جوش نباید از بعد حداقل کمتر در نظر گرفته شود. در ضمن این جوش‌ها باید برای انتقال هر نیرویی که مستقیماً از طریق بال به جان منتقل می‌شود، طراحی گردند؛ مگر اینکه این نیرو به طریقی دیگر به جان انتقال یابد.

۱۰-۲-۵-۱۴ملاحظات مربوط به بازشو در جان تیرها

در تعیین مقاومت خمشی📖 اسمی اعضا با مقطع فولادی، تأثیر بازشوهای موجود در جان باید به نحو مناسبی در نظر گرفته شود. الزامات مربوط به تیرهای دارای بازشوهای متوالی در جان (تیرهای لانه‌زنبوری) در پیوست 5 ارائه شده است.