۱. تیر که خم میشود، بالا فشرده و پایین کشیده میشود
یک تیر ساده با بار رو به پایین را در نظر بگیرید: دورهٔ بالایی تیر کوتاه میشود (فشار) و دورهٔ پایینی بلند میشود (کشش). بین این دو، لایهای هست که نه کوتاه میشود نه بلند: تار خنثی.
💡 تقسیم کار در تیر بتنی
بتن در فشار قوی است و در کشش ضعیف. پس فشار را بتن بالا میگیرد و کشش را میلگرد پایین (جایی که بتن ترک میخورد). این دو نیرو مثل یک «زوج نیرو» لنگر خمشی را خنثی میکنند.۲. ظرفیت خمشی از تعادل «کشش = فشار»
- نیروی کشش میلگرد:
- نیروی فشار بتن: ( عمق ناحیهٔ فشاری معادل)
- **تعادل ():**
فاصلهٔ بین این دو نیرو بازوی زوج است (). پس ظرفیت لنگر اسمی:
- = سطح میلگرد کششی (mm²)
- = مقاومت تسلیم میلگرد (MPa)
- = مقاومت فشاری بتن (MPa)
- = عرض ناحیهٔ فشاری (mm)
- = عمق مؤثر تا مرکز میلگرد کششی (mm)
- = عمق ناحیهٔ فشاری معادل (mm)
- = لنگر اسمی (N.mm؛ برای kN.m بر ۱۰⁶ تقسیم کنید)
🧮 مثال عددی
، mm، ، و MPa:قدم ۱:
قدم ۲:
💡 چند نکتهٔ مفید
• میلگرد بیشتر یا بالاتر → بزرگتر و بزرگتر.• افزایش ظرفیت را کمتر از انتظار بالا میبرد، چون فقط را کوچک میکند و بازوی زوج کمی بزرگتر میشود.
• اگر میلگرد خیلی زیاد باشد، بتن قبل از تسلیم فولاد خرد میشود (شکست ناگهانی). آییننامه برای جلوگیری از آن، کنترل «کششکنترل» و را دارد.
⚠️ تلهها
• از لبهٔ فشاری تا مرکز میلگرد است، نه ارتفاع کل .• واحدها: با MPa و mm جواب N.mm است.
• برای مقطع T یا دوبلآرمه، ناحیهٔ فشاری یا نیروهای فشاری عوض میشوند؛ فرمول بالا برای مقطع مستطیلی با میلگرد کششی تنها است.