۱. ایدهٔ روش: احتیاط از دو طرف
مثل وقتی که نمیدانید یک پل چقدر دوام میآورد: هم وزنهٔ روی آن را سنگینتر فرض میکنید و هم پل را ضعیفتر. آییننامه همین کار را با دو ضریب انجام میدهد:
φ کوچکتر از ۱ است؛ بار ضریبدار بزرگتر از بار واقعی است
۲. ضریب بار و ترکیب بار
بار مرده (وزن سازه) قابل پیشبینیتر است و بار زنده (آدمها، وسایل) نامطمئنتر؛ پس ضریب زنده بزرگتر است. دو ترکیب اصلی:
هرکدام بزرگتر شد، بار طراحی است. ( بار مرده و بار زنده.)
🧮 مثال
و کیلونیوتن بر متر:بزرگتر ۲۰ است، پس kN/m (و نه ۱۵ که جمع ساده است).
۳. ضریب کاهش مقاومت φ
ظرفیت محاسبهشده (، ، ...) را در ضریب ضرب میکنیم. هرچه شکست ناگهانیتر باشد، کوچکتر است:
- خمش کششکنترل: ۰٫۹ (میلگرد اول کش میآید و هشدار میدهد)
- برش و پیچش: ۰٫۷۵
- ستون با خاموت (تنگ): ۰٫۶۵؛ ستون دورپیچ: ۰٫۷۵
- اتکایی (فشار روی سطح تکیهگاه): ۰٫۶۵
🧮 مثال کامل
kN.m برای تیری که خمش کششکنترل است:اگر لنگر ضریبدار طراحی kN.m باشد، چون ، تیر قابل قبول است.
⚠️ تلهها
• در ظرفیت ضرب میشود، نه در بار؛ ضریب بار در بار ضرب میشود.• برای هر نوع رفتار (خمش، برش، ستون) فرق میکند؛ مقدار را از شرایط سوال تعیین کنید.
• مقادیر بالا خلاصهٔ مبحث ۹ است؛ در شک، جدول خود کتاب را ببینید.