۶-۱۰بار باد

۶-۱۰-۱کلیات

۶-۱۰-۱-۱سیستم اصلی باربر ساختمان‌ها و سازه‌ها و کلیه اجزاء و پوشش‌های آنها باید برای اثر ناشی از باد، براساس ضوابط این فصل طراحی و ساخته شوند. این اثر باید با توجه به حداکثر سرعت باد در منطقه، ارتفاع و شکل هندسی ساختمان‌ها، ارتفاع و زبری محیط اطراف و میزان حفاظتی که موانع مجاور برای آنها در مقابل باد ایجاد می‌کنند، محاسبه شوند.

۶-۱۰-۱-۲برای تعیین اثر ناشی از باد باید فرض شود که باد به صورت افقی و در هر یک از امتدادها، به ساختمان اثر می‌نماید. در طراحی کافی است اثر باد در دو امتداد عمود بر هم، ترجیحاً در امتداد محورهای اصلی ساختمان و به‌طور غیرهمزمان بررسی شوند. این بار باید در هر امتداد در هر یک از دو جهت مخالف به ساختمان اعمال شود.
در موارد خاصی که در این فصل ذکر شده است، اثر باد باید در امتداد مشخص شده در بند ۶-۱۰-۱۳ (بارگذاری بخشی) نیز بررسی گردد. اثرات ناشی از احتمال عدم هم‌راستایی ساختمان با جهت حداکثر باد غالب در محل، به عنوان ضریب هم‌راستایی باد در بند ۶-۱۰-۱۲ تعریف شده است.

۶-۱۰-۱-۳در طراحی اعضای سازه، اثر ناشی از بار باد با بار زلزله جمع نمی‌شود. کلیه اعضای سازه باید برای اثر هر یک از این دو بارگذاری، هماهنگ با ضوابط مربوطه طراحی شوند.

۶-۱۰-۱-۴سه روش استاتیکی، تأثیرات دینامیکی باد و تجربی برای تعیین بارهای باد قابل استفاده است. ضوابط محاسبه بار وارد بر ساختمان‌ها و سازه‌های غیرساختمانی به روش استاتیکی در بندهای ۶-۱۰-۴ الی ۶-۱۰-۱۵ این فصل تشریح شده است.

در ساختمان‌های بلند که ارتفاع آنها بیشتر از ۶۰ متر یا ۴ برابر عرض مؤثر آنها بوده و در سازه ساختمان‌های نرم که زمان تناوب ارتعاشات طبیعی آن برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۵ ثانیه باشد، و در سازه‌های غیرساختمانی نظیر دودکش‌ها، مخازن و دکل‌ها که زمان تناوب ارتعاشات طبیعی آنها برابر یا بزرگ‌تر از ۱/۰ ثانیه است، محاسبه بار باد به روش استاتیکی کافی نیست. برای محاسبه بار باد در این ساختمان‌ها و سازه‌ها باید یکی از دو روش زیر را به کار گرفت:

الفروش تأثیرات دینامیکی بار باد، نظیر آنچه در پیوست پ - ۶-۶ ارائه شده است.
بروش تجربی و استفاده در تونل باد، مطابق روش‌های معتبر بین‌المللی.

در مورد سازه‌هایی با زمان تناوب بیش از ۴ ثانیه و ارتفاع بیش از ۶ برابر عرض مؤثر ساختمان، استفاده از روش تجربی مثل تونل باد الزامی است.

بزرگ‌ترین زمان تناوب اصلی ساختمان یا سازه را در امتداد مورد نظر می‌توان از هریک از روش‌های تحلیلی که برای ساختمان‌های با ارتفاع کمتر از ۱۲۰ متر از روابط تجربی زیر محاسبه کرد.

Ta=0.12 Hˉ0.8T_a = 0.12\,\bar{H}^{0.8}

6-10-1-الف

قاب خمشی فولادی

Ta=0.07 Hˉ0.9T_a = 0.07\,\bar{H}^{0.9}

6-10-1-ب

قاب خمشی بتنی

Ta=0.044 HˉT_a = 0.044\,\bar{H}

6-10-1-ج

ساختمان‌های با سایر سیستم‌های باربر جانبی

در روابط فوق Hˉ\bar{H} تراز متوسط سقف ساختمان برحسب متر است.

در طراحی سازه‌ها به روش‌های تأثیرات دینامیکی یا تجربی، کل بار باد محاسبه‌شده در هیچ حالت نباید کمتر از ۸۰ ٪ بار باد براساس روش استاتیکی درنظر گرفته شود.

عرض مؤثر ساختمان از رابطه ۶-۱۰-۱-د بدست می‌آید که در آن hih_i ارتفاع طبقه i از سطح زمین و WiW_i حداقل عرض ساختمان در جهت عمود بر باد در طبقه i است.

w=∑hiwi∑hiw = \frac{\sum h_i w_i}{\sum h_i}

6-10-1-د

در شکل ۶-۴-۱۶ نمودار مرحله‌ای محاسبه بار باد نشان داده شده است.

۶-۱۰-۲سرعت مبنای باد

سرعت مبنای باد، VV، سرعت متوسط ساعتی باد در ارتفاع ۱۰ متر از سطح زمین در منطقه‌ای مسطح و بدون مانع است که بر اساس آمار موجود در منطقه، احتمال فراگذشت از آن در سال کمتر از ۲٪ (دوره بازگشت ۵۰ ساله) باشد.

سرعت مبنای باد برای مناطق مختلف کشور در جدول شماره ۶-۱۰-۱ بر حسب کیلومتر بر ساعت ارائه شده است. برای مناطقی که نام آنها در جدول نیامده است، سرعت مبنای باد باید برابر با مقدار آن برای نزدیک‌ترین ایستگاهی که نام آن در جدول آمده است، اختیار گردد.

برای ساختمان‌هایی که بنا به اهمیت و شرایط توپوگرافی منطقه، نیاز به تأمین اطمینان بیشتر برای طراحی در برابر بار باد باشد، سرعت مبنای باد باید براساس مطالعات آماری و برای دوره بازگشت مساوی و بیش از پنجاه سال تعیین گردد. این سرعت، به هر حال، نباید کمتر از ۸۰ کیلومتر در ساعت اختیار شود.

۶-۱۰-۳فشار مبنای باد

فشار مبنای باد، فشاری است که باد با سرعتی برابر با سرعت مبنای باد بر سطحی عمود بر جهت وزش باد وارد می‌کند. مقدار این فشار با استفاده از رابطه زیر محاسبه می‌شود.

q=0.000613 V2q = 0.000613\,V^{2}

6-10-2

در این رابطه VV سرعت مبنای باد، به متر بر ثانیه و qq فشار مبنای باد، به کیلونیوتن بر مترمربع است.

در جدول ۶-۱۰-۱ فشار مبنای باد برای سرعت‌های متناظر داده شده است.

۶-۱۰-۴فشار باد بر ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها

۶-۱۰-۴-۱فشار یا مکش خارجی

فشار یا مکش خارجی تحت اثر باد روی سیستم اصلی باربر یا روی جزئی از سطح خارجی ساختمان از رابطه (۶-۱۰-۳-الف) به دست می‌آید.

P=Iw q CeCtCgCpCdP = I_w\, q\, C_e C_t C_g C_p C_d

6-10-3-الف

در این رابطه:

PP : فشار یا مکش خارجی استاتیکی در جهت عمود بر سطح است که در حالت فشار به سمت رو به سطح و در حالت مکش به سمت خارج از سطح عمل می‌کند.

-IwI_w : ضریب اهمیت بار باد، طبق جدول (۶-۱-۲)
-qq : فشار مبنای باد بر اساس بند ۶-۱۰-۳ و رابطه ۶-۱۰-۲
-CeC_e : ضریب اثر تغییر سرعت طبق بند ۶-۱۰-۶
-CtC_t : ضریب پستی و بلندی زمین طبق بند ۶-۱۰-۷
-CgC_g : ضریب اثر تند باد طبق بند ۶-۱۰-۸ یا ۶-۱۰-۹
-CpC_p : ضریب فشار طبق بند ۶-۱۰-۸ یا ۶-۱۰-۹
-CdC_d : ضریب هم‌راستایی باد طبق بند ۶-۱۰-۱۲

۶-۱۰-۴-۲فشار یا مکش داخلی

فشار یا مکش داخلی ساختمان تحت اثر باد از رابطه (۶-۱۰-۳-ب) به دست می‌آید.

Pi=Iw q CeCtCgiCpiCdP_i = I_w\, q\, C_e C_t C_{gi} C_{pi} C_d

6-10-3-ب

در این رابطه:

PiP_i : فشار یا مکش داخلی استاتیکی در جهت عمود بر سطح است که در حالت فشار به سمت رو به سطح و در حالت مکش به سمت خارج از سطح عمل می‌کند.

-CgiC_{gi} : ضریب اثر تند باد طبق بند ۶-۱۰-۸-۱
-CpiC_{pi} : ضریب اثر بازشو طبق بند ۶-۱۰-۱۱

۶-۱۰-۵نیروی باد

بار خالص باد، FtF_t، برای کل ساختمان یا اجزاء پوششی ساختمان (اجزاء نما – پوشش بام) در جمع جبری حاصل‌ضرب فشارهای داخلی و خارجی وارد بر سطوح ساختمان (یا اجزاء) در مساحت سطوح ساختمان (یا اجزاء) به دست می‌آید.

Ft=∑PjAj+∑PijAjF_t = \sum P_j A_j + \sum P_{ij} A_j

6-10-4

۶-۱۰-۶ضریب $C_e$ اثر تغییر سرعت

ضریبی است که اثر تغییرات سرعت در ارتفاع ساختمان را، متناسب با تراکم ساختمان‌های اطراف، زبری محیط و میزان حفاظت موانع مجاور روی ساختمان، نشان می‌دهد.

۶-۱۰-۶-۱ارتفاع مبنا

ارتفاع مبنا که در محاسبه ضریب CeC_e به‌کار می‌رود، به شرح زیر تعریف می‌شود:

الفبرای ساختمان‌های منطبق بر بند ۶-۱۰-۸ این بخش یا پیوست ۶-۴، مقدار ارتفاع مبنا در سمت رو به باد برابر ارتفاع نقطه مورد نظر از سطح زمین (ZZ)، برای سمت پشت باد برابر نصف ارتفاع کل ساختمان (Z=H/2Z=H/2) و برای بام و بدنه‌های جانبی ساختمان معادل ارتفاع کل ساختمان (Z=HZ=H) است.
ببرای ساختمان‌های منطبق بر بند ۶-۱۰-۹ این بخش، ZZ برابر با متوسط ارتفاع سقف (hh) یا شش متر (هرکدام که بزرگتر است) اختیار می‌شود. چنانچه زاویه شیب سقف کمتر از ۷ درجه باشد، می‌توان ارتفاع پاشیب را به عنوان ارتفاع مبنا اختیار کرد. در هر حال ارتفاع مبنا نباید کمتر از ۶ متر اختیار شود.
پبرای هریک از اجزای متصل به ساختمان، مقدار ZZ برابر با ارتفاع آن جزء از سطح زمین منظور می‌شود.
تدر محاسبه فشار (مکش) داخلی ساختمان‌ها:
1-چنانچه بازشو در سمتی غیر از رو به باد بوده و روی وجوه داخلی ساختمان نیروی مکشی ایجاد شود، ZZ معادل ارتفاع کل ساختمان است (Z=HZ=H).
2-چنانچه بازشو در سمت رو به باد باشد و فشار داخلی ایجاد شود، ZZ معادل ارتفاع بالاترین بازشو در وجه رو به باد منظور می‌شود. در جهت اطمینان می‌توان فشار داخلی را نیز با ارتفاع کل ساختمان محاسبه نمود (Z=HZ=H).

۶-۱۰-۶-۲ضریب $C_e$ در نواحی باز

چنانچه ساختمان یا سازه در محدوده‌ای که در آن ساختمان‌ها، درختان یا موانع دیگر به‌صورت پراکنده قرار گرفته و یا در مجاورت دریاچه، دریا، ساحل باز یا صحرایی با پوشش گیاهی کوتاه واقع شده باشد، ضریب CeC_e از رابطه (۶-۱۰-۵) تعیین می‌گردد.

Ce=(Z10)0.2≥0.9C_e = \left(\frac{Z}{10}\right)^{0.2} \geq 0.9

6-10-5

ZZ، ارتفاع مبنای هر نقطه از ساختمان یا سازه، بر حسب متر، نسبت به سطح زمین است.

۶-۱۰-۶-۳ضریب $C_e$ در نواحی پرتراکم

چنانچه ساختمان یا سازه در مناطق با تراکم ساختمانی شهری یا در مجاورت جنگل‌های انبوه قرار گرفته باشد و منطقه پرتراکم در سمت رو به باد ساختمان در بالادست به میزان یک کیلومتر یا ۲۰برابر ارتفاع ساختمان (هرکدام که بیشتر است) امتداد داشته باشد، ضریب CeC_e از رابطه (۶-۱۰-۶) تعیین می‌گردد.

Ce=0.7(Z12)0.3≥0.7C_e = 0.7 \left(\frac{Z}{12}\right)^{0.3} \geq 0.7

6-10-6

۶-۱۰-۶-۴ضریب $C_e$ در نواحی بینابین محیطی

چنانچه ناهمواری زمین در سمت رو به باد ساختمان، در فاصله بیشینه یک کیلومتری یا ۲۰ برابر ارتفاع ساختمان، بین دو حد ناحیه باز و ناحیه پرتراکم تشخیص داده شود، مقدار CeC_e از درون‌یابی مقادیر روابط ۶-۱۰-۵ و ۶-۱۰-۶ به دست می‌آید.

۶-۱۰-۷ضریب $C_t$ پستی و بلندی زمین

چنانچه ساختمان یا سازه در بالای تپه، پرتگاه یا سینه‌کش منفردی با شیب متوسط (Hh2Lh\frac{H_h}{2L_h}) بیشتر از ۱۰درصد قرار گرفته باشد، در نواحی پایینی سینه‌کش، سرعت باد افزایش می‌یابد. (شکل ۶-۱۰-۱) این افزایش در نواحی نزدیک به رأس تپه یا پرتگاه زیادتر از دیگر نواحی است. در شرایط معمولی، Ct=1C_t=1 خواهد بود.

شکل ۶-۱۰-۱ افزایش سرعت باد در بالای تپه‌ها و پرتگاه‌ها
شکل ۶-۱۰-۱ افزایش سرعت باد در بالای تپه‌ها و پرتگاه‌ها

مقدار ضریب پستی و بلندی، CtC_t از رابطه (۶-۱۰-۷) به دست می‌آید.

Ct=(1+ΔSCg)(1+ΔS)C_t = \left(1 + \frac{\Delta S}{C_g}\right)\left(1 + \Delta S\right)

6-10-7

که در آن:

ΔS=ΔSmax(1−∣X∣KLh)e−αz/Lh\Delta S = \Delta S_{max}\left(1 - \frac{|X|}{K L_h}\right) e^{-\alpha z / L_h}

ΔSmax\Delta S_{max} = ضریب افزایش سرعت نسبی در رأس قله

CgC_g = ضریب اثر تندباد، که برای محاسبه CtC_t معادل ۲ درنظر گرفته می‌شود. در صورتی‌که تأثیرات دینامیکی باد مهم باشد، CgC_g از پیوست ۶-۴ محاسبه خواهد شد.

∣X∣|X| = فاصله محل ساختمان تا قله تپه یا خط الرأس پرتگاه

LhL_h = فاصله قله تا میانه نصف ارتفاع تپه درسمت روبه باد (Lh≤2HhL_h \leq 2H_h)

HhH_h = ارتفاع خط‌الرأس یا قله نسبت به زمین مسطح احاطه‌کننده تپه

α\alpha = ضریب تأثیر کاهش سرعت در ارتفاع

zz = ارتفاع نقطه مورد نظر از تراز سطح برآمدگی

می‌باشد. مقادیر ΔSmax\Delta S_{max}، α\alpha و KK در جدول ۶-۱۰-۲ داده شده است.

حداکثر مقدار HhLh\frac{H_h}{L_h} برابر ۰/۵ بوده و جهت باد همواره درجهت حداکثر شیب (مطابق شکل ۶-۱۰-۱) فرض می‌شود.

جدول ۶-۱۰-۲ ضرایب مورد استفاده در رابطه ۶-۱۰-۷

شکل تپه یا بالا آمدگیΔSmax\Delta S_{max}α\alphaKK
x≥0x \geq 0x<0x < 0
تپه ممتد دوبعدی2.2(HhLh)2.2\left(\frac{H_h}{L_h}\right)۳۱٫۵۱٫۵
پرتگاه دو بعدی1.3(HhLh)1.3\left(\frac{H_h}{L_h}\right)۲٫۵۴۱٫۵
تپه سه بعدی متقارن محوری1.6(HhLh)1.6\left(\frac{H_h}{L_h}\right)۴۱٫۵۱٫۵

۶-۱۰-۸ضرایب اثر تندباد و فشار برای ساختمان‌های مستطیل شکل با بام تخت و نسبت ابعادی بیشتر از واحد یا ارتفاع بیش از ۲۰متر

چنانچه ارتفاع ساختمان بیش از ۲۰ متر یا بزرگتر از بعد کوچکتر ساختمان باشد، ضرایب اثر تندباد (CgiC_{gi} و CgC_g) و فشار (Cp∗C_p^* و CpC_p) به شرح ذیل محاسبه می‌شوند.

۶-۱۰-۸-۱ضریب اثر تند باد $C_g$ و $C_{gi}$

ضریب اثر تند باد به منظور در نظر گرفتن نسبت حداکثر بارگذاری باد به اثر متوسط آن، ناشی از اثر نسبت سرعت لحظه‌ای باد به سرعت متوسط آن، در محاسبه فشار باد درنظر گرفته می‌شود. مقدار ضریب CgC_g به شرح ذیل است:

الفبرای محاسبه نیروهای کلی خارجی ساختمان: Cg=2.0C_g = 2.0
ببرای محاسبه نیروهای وارد بر اجزای پوشش نما یا بام (به طور موضعی): Cg=2.5C_g = 2.5

برای محاسبه فشار یا مکش داخلی، مقدار ضریب CgiC_{gi} را می‌توان به صورت محافظه‌کارانه برابر ۲/۰ اختیار نمود.

مقدار دقیق ضریب CgiC_{gi} متناسب با حجم ساختمان، کل سطح بدنه و بام آن و مساحت منافذ بدنه‌ی ساختمان از رابطه ۶-۱۰-۸ محاسبه می‌شود.

Cgi=1+11+V0950AC_{gi} = 1 + \frac{1}{\sqrt{1 + \frac{V_0}{950 A}}}

6-10-8

که در آن

V0V_0 = حجم داخلی ساختمان برحسب متر مکعب

AA = مساحت کل منافذ و بازشوهای بدنه خارجی ساختمان بر حسب مترمربع است.

۶-۱۰-۸-۲ضریب فشار خارجی $C_p$ و $C_p^*$

ضریب فشار CpC_p برای تعیین نیروهای کلی وارد بر سازهٔ باربر اصلی در شکل ۶-۱۰-۲ داده شده است. این ضریب متناسب با نسبت ارتفاع ساختمان به عرض آن در جهت باد (H/DH/D) تغییر می‌کند.

ضریب فشار Cp∗C_p^* برای محاسبه فشار یا مکش جزئی وارد بر پوشش‌ها، نماها و اجزاء پوششی بام و اتصالات آن در شکل ۶-۱۰-۳ تعریف شده است. این ضریب صرفاً برای طراحی اعضاء و اتصالات یادشده به کار می‌رود.

ضریب اثر بازشو، CpiC_{pi} در بند ۶-۱۰-۸-۱۱ تعریف شده است.

شکل ۶-۱۰-۲ ضریب فشار $C_p$ برای بارگذاری سازه باربر اصلی
شکل ۶-۱۰-۲ ضریب فشار $C_p$ برای بارگذاری سازه باربر اصلی

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۲ :

۱)DD و WW به ترتیب ابعاد پلان ساختمان در راستای جهت باد و عمود بر آن، در سطح زمین است.
۲)ضریب CpC_p نشان داده شده در سمت رو به باد زمانی که جهت باد عمود بر دیوار باشد قابل اعمال است.
۳)برای تعیین حالت بحرانی بارهای وارد بر ساختمان، باید ترکیب فشار (مکش)های خارجی و داخلی ساختمان با هم مورد ارزیابی قرار گیرند.
شکل ۶-۱۰-۳ ضریب فشار $C_p^*$ برای طراحی اعضای پوششی نما و بام
شکل ۶-۱۰-۳ ضریب فشار $C_p^*$ برای طراحی اعضای پوششی نما و بام

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۳:

۱)عرض مؤثر نوارهای کناری برای مکش موضعی DD ۰/۱ می‌باشد.
۲)در بام‌ها و در محل برخورد دو نوار عمود بر هم کناری، ضریب Cp∗C_p^* برابر ۲/۳- می‌باشد. اما چنانچه جان‌پناه بام نهایی بیش از یک متر ارتفاع داشته باشد، ضریب Cp∗C_p^* برابر ۲- می‌باشد.
۳)ضریب Cp∗C_p^* برای ترکیبات خاصی از اجزاء معماری در نما می‌تواند بیش از ۱/۲- باشد. چنانچه در نما بیرون‌زدگی قائمی، مثل تیغه، به عمق بیش از یک متر پیش‌بینی شده باشد، (عنصر باربر نما یا حتی عنصر معماری) ضریب Cp∗C_p^* در گوشه‌ها به ۱/۴- افزایش یافته و عرض نوار بارگذاری شده نیز از ۰/۱ DD به ۰/۲ DD افزایش می‌یابد.
۴)ضریب ۱/۲- = Cp∗C_p^* فقط در نواری به عرض ۰/۱DD و روی اجزاء نما و اتصالات آن به کار می‌رود. برای طراحی اجزاء نما و اتصالات آن در سایر نواحی ضریب ۰/۹ ± = Cp∗C_p^* باید استفاده شود.
۵)مقدار Cp∗C_p^* برای ساختمان‌های با بام پلهای تخت در بند ۶-۱۰-۱۰ تعریف شده است.

۶-۱۰-۹ضرایب اثر تندباد و فشار برای ساختمان‌های با نسبت ابعادی کمتراز ۱ و ارتفاع کمتر از ۲۰متر

برای ساختمان های با ارتفاع کمتر از ۲۰متر و نسبت ارتفاع به عرض کوچکتر ساختمان کمتر از ۱، بیشینه حاصل‌ضرب فشار و تندباد (CgCpC_gC_p) در شکل‌های شماره ۶-۱۰-۴ تا ۶-۱۰-۱۰ داده شده است. در صورت استفاده از این بند، ضریب CgC_g نباید جداگانه منظور شود.
این شکل‌ها به منظور تعیین بار باد روی سازه باربر اصلی و بارهای موضعی روی عناصر پوششی دیوارها و بام‌ها کاربرد داشته و به شرح ذیل تعریف شده‌اند.
برای محاسبه ضریب CpiC_{pi} به بند ۶-۱۰-۱۱ مراجعه شود.

۶-۱۰-۹-۱ضرایب ترکیبی $C_gC_p$ روی سازهٔ باربر اصلی

ضرایب ترکیبی بیشینه CgCpC_gC_p برای محاسبه فشار و مکش کلی روی سازهٔ باربر اصلی جانبی در شکل ۶-۱۰-۴ داده شده است.

۶-۱۰-۹-۲ضرایب ترکیبی $C_gC_p$ روی اجزاء پوششی نما و دیوارها

ضرائب ترکیبی بیشینهCgCpC_gC_p برای محاسبه فشار یا مکش جزئی روی اجزاء پوششی نما و دیوارها (بدون توجه به زاویه شیب بام) درشکل ۶-۱۰-۵ داده شده است.

۶-۱۰-۹-۳ضرایب ترکیبی $C_gC_p$ روی اجزاء پوششی بام

ضرائب ترکیبی بیشینه CgCpC_gC_p برای محاسبه فشاریا مکش جزئی روی اجزاء پوششی بام به شرح ذیل درنظر گرفته می‌شود:

الفزاویه شیب بام کمتر از ۷ درجه، شکل ۶-۱۰-۶
ببام با شیب دو طرفه یا چهار طرفه و زاویه شیب بام بیش از ۷ درجه، شکل ۶-۱۰-۷
پبام ساختمان‌های صنعتی دندانه‌ای، با شیب دو طرفه بام بیش از ۱۰ درجه، شکل ۶-۱۰-۸
تبام ساختمان‌های شیب‌دار یک‌طرفه با شیب بام بین ۳ تا ۳۰ درجه، شکل ۶-۱۰-۹
ثبام ساختمان‌های دندانه‌ای با شیب یک‌طرفه بام بین ۱۰ تا ۳۰ درجه درشکل ۶-۱۰-۱۰ داده شده است.

ضرایب مثبت CpCgC_pC_g به معنای نیروهای رو به سطح (فشار) و منفی به معنای نیروهای خارج از سطح (مکش) است. کلیه اجزاء پوششی و نما باید برای هر دو حالت فشار و مکش طراحی شوند.

برای تعیین بحرانی‌ترین مقادیر فشار یا مکش روی اجزاء پوششی نما، دیوارها و بام‌ها، فشار و مکش داخلی باید طبق بند ۶-۱۰-۴-۲ محاسبه شده و جمع این مقادیر با رابطه ۶-۱۰-۴ ملاک طراحی قرار گیرند.

عرض نوارهای کناری ساختمان در همه حالات برابر با کمترین مقدار ۱۰٪ کوچکترین بعد افقی ساختمان در پلان یا ۴۰٪ ارتفاع پاشیب (H) منظور می‌شود. این عرض در هر حال نباید کمتر از ۴٪ کوچکترین بعد افقی ساختمان یا یک متر اختیار شود.

شکل ۶-۱۰-۴-الف ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ روی سازه باربر اصلی
شکل ۶-۱۰-۴-الف ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ روی سازه باربر اصلی

جهت باد همسو با شیب سقف

شیب سقف۱۱E۲۲E۳۳E۴۴E
۰ تا ۵ درجه۰/۷۵۱/۱۵-۱/۳-۲/۰-۰/۷-۱/۰-۰/۵۵-۰/۸
۲۰ درجه۱/۰۱/۵-۱/۳-۲/۰-۰/۹-۱/۳-۰/۸-۱/۲
۳۰ تا ۴۵ درجه۱/۰۵۱/۳۰/۴۰/۵-۰/۸-۱/۰-۰/۷-۰/۹
۹۰ درجه۱/۰۵۱/۳۱/۰۵۱/۳-۰/۷-۰/۹-۰/۷-۰/۹
شکل ۶-۱۰-۴-ب ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ روی سازه باربر اصلی
شکل ۶-۱۰-۴-ب ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ روی سازه باربر اصلی

جهت باد عمود بر شیب سقف

شیب سقف۱۱E۲۲E۳۳E۴۴E۵۵E۶۶E
۰ تا ۹۰ درجه-۰/۸۵-۰/۹-۱/۳-۲/۰-۰/۷-۱/۰-۰/۸۵-۰/۹۰/۷۵۱/۱۵-۰/۵۵-۰/۸

یادداشت‌های مربوط به شکل‌های ۶-۱۰-۴ الف و ب :

۱)حالات بارگذاری الف و ب، به ترتیب جهت وزش باد، همسو با شیب بام و عمود برآن را نشان می‌دهد. ضرایب CpCgC_pC_g در جداول مربوطه، میزان فشار (مکش) را روی کلیه وجوه ساختمان و بام و همینطور فشارهای (یا مکش‌های) اضافی موضعی در نوارکناری دیوارها و بام‌ها را تعیین می‌کند.
۲)ساختمان باید برای هریک از دو امتداد اصلی بارگذاری و در هر دو جهت تحلیل و طراحی شود. بارگذاری مجزای بام‌ها در حالت الف و ب برای منظور نمودن اثرات منجر به پیچش و همینطور بدترین حالت بارگذاری الزامی است.
۳)برای زوایایی از شیب بام که در جدول داده نشده‌اند، مقادیر CpCgC_pC_g از طریق درون‌یابی به دست می‌آیند.
۴)ضرایب مثبت CpCgC_pC_g به معنای نیروی رو به سطح (فشار) و منفی به معنای نیروهای خارج از سطح (مکش) می‌باشد.
۵)در طراحی پی ساختمان‌ها (بجز طراحی میل مهار اتصال قابها به پی) کافیست ۷۰٪ نیروی مربوط به باد منظور شود.
۶)برای محاسبه CeC_e، ارتفاع مبنای بام (hh) متوسط ارتفاع پاشیب (HH) و ارتفاع حداکثر بام بوده و باید حداقل ۶ متر منظور شود. در بام‌های با زاویه شیب کمتر از ۷ درجه، مقدار hh برابر ارتفاع پاشیب یا حداقل ۶ متر اختیار خواهد شد.
۷)در بارگذاری حالت الف، عرض نوارهای کناری ساختمان که تحت تاثیر فشار (یا مکش) بیشتری قرار می‌گیرند و باید در بارگذاری کلی ساختمان منظور شوند، به ترتیب زیر تعیین می‌شوند:
الف)حداقل yy معادل ۶ متر، یا دو برابر xx (که در بند ۸ تعریف شده)، هرکدام که بزرگتر باشد.
ب)در سیستم‌های قابی، مقدار yy می‌تواند فاصله بین قاب انتهایی تا اولین قاب داخلی اختیار شود.
۸)در بارگذاری حالت ب، عرض نوارهای کناری (xx) ۰ برابر با کمترین مقدار ۱۰٪ کوچکترین بعد افقی ساختمان درپلان، یا ۴۰٪ ارتفاع پاشیب (HH) منظور می‌شود. این عرض در هر حال نباید کمتر از ۴٪ کوچکترین بعد افقی ساختمان یا یک متر اختیار شود.
۹)در بارگذاری حالت الف، چنانچه نسبت پهنای ساختمان در جهت باد (BB) به ارتفاع ساختمان (HH) بیش از ۵ باشد، فشار (یا مکش) نواحی ۲ و ۲E درعرضی از بام به مقدار ۲/۵HH اعمال شده و در بقیه سطوح بام به ضرایب فشار (مکش) مربوط به ناحیه ۳ و ۳E اختیار خواهند شد.
شکل ۶-۱۰-۵ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی دیوار و پوشش نما
شکل ۶-۱۰-۵ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی دیوار و پوشش نما

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۵ :

۱-ضرایب CpCgC_pC_g این شکل را برای هر زاویه شیب بام می‌توان استفاده کرد.
۲-محور افقی نمودار نمایانگر مقدار سطحی از دیوار یا پوشش نما است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
۳-ضرایب CpCgC_pC_g برای ترکیبات خاصی از اجزاء معماری در نما می‌تواند با مقادیر این شکل متفاوت باشد. چنانچه تیغه‌های قائم معماری به عمق بیش از یک متر (به عنوان عنصر باربر نما یا عنصر معماری) روی نمای ساختمان قرار گرفته باشد، ضریب CpCgC_pC_g به ۲/۸- افزایش پیدا می‌کند.
شکل ۶-۱۰-۶ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام (با زاویه شیب کمتر از ۷ درجه، با یا بدون طره)
شکل ۶-۱۰-۶ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام (با زاویه شیب کمتر از ۷ درجه، با یا بدون طره)

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۶ :

۱)ضرایب CpCgC_pC_g برای بخش‌های طره پوشش بام با پیشوند "o" در شکل مشخص شده‌اند و شامل مجموع فشار (و مکش) از زیر و روی بام هستند. دیوارها در این حالت تا لبه بام هم سطح نبوده و پوشش طره مشرف بر دیوارهای خارجی می‌باشد.
۲)مقادیر ضریب CpCgC_pC_g تعریف‌شده برای نواحی r و s ، شامل هر دو حالت بام‌ها و سایه‌بان‌ها (فضای بدون دیوار پیرامونی) می‌شوند.
۳)محور افقی نمودار نمایانگر مساحتی از بام است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
۴)برای ساختمان‌های با بام پله‌ای تخت، علاوه بر استفاده از این شکل، شکل ۶-۱۰-۱۱ و توضیحات بند ۶-۱۰-۱۰ نیز باید مورد استفاده قرار گیرند.
۵)چنانچه در لبه بام، دست‌انداز به ارتفاع حداقل یک متر پیش‌بینی شده باشد، ضریب CpCgC_pC_g در گوشه‌های بام (ناحیه C) از ۵/۴- به ۴/۴- تقلیل پیدا می‌کند.
شکل ۶-۱۰-۷ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام (بام‌های دو شیبه یا چهار شیبه با زاویه شیب بیش از ۷ درجه)
شکل ۶-۱۰-۷ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام (بام‌های دو شیبه یا چهار شیبه با زاویه شیب بیش از ۷ درجه)

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۷ :

۱)ضرایب CpCgC_pC_g برای بخش‌های طره پوشش بام با پیشوند "o" در شکل مشخص شده‌اند و شامل مجموع فشار (و مکش) از زیر و روی بام هستند.
۲)محور افقی نمودار نمایانگر مساحتی از بام است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
۳)ضرایب CpCgC_pC_g در نوار لبه بام‌ها (S)، در محل تارک و یال‌های بام نیز اعمال می‌شوند.
شکل ۶-۱۰-۸ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزای بام (بام‌های دندانه‌ای با زاویه شیب بیشتر از ۱۰ درجه)
شکل ۶-۱۰-۸ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزای بام (بام‌های دندانه‌ای با زاویه شیب بیشتر از ۱۰ درجه)

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۸ :

۱)برای استفاده از این شکل، ساختمان باید حداقل از دو دهانه قاب تشکیل شود.
۲)چنانچه زاویه شیب بام کمتر از ۱۰ درجه باشد، باید از جدول شکل ۶-۱۰-۶ استفاده کرد.
۳)پلان و نواحی نشانه‌گذاری شده مربوط به یک دهانه از پوشش دندانه‌دار است.
۴)محور افقی نمودار نمایانگر مساحتی از بام است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
شکل ۶-۱۰-۹ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزای بام‌های شیب‌دار یک‌طرفه
شکل ۶-۱۰-۹ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزای بام‌های شیب‌دار یک‌طرفه

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۹ :

۱-محور افقی نمایانگر مساحتی از بام است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
۲-برای زاویه شیب‌های کمتر از ۳ درجه، از شکل ۶-۱۰-۶ استفاده شود.
شکل ۶-۱۰-۱۰ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام‌های دندانه‌ای یک‌طرفه
شکل ۶-۱۰-۱۰ ضرایب ترکیبی فشار و مکش خارجی $C_pC_g$ برای طراحی پوشش‌ها و اجزاء بام‌های دندانه‌ای یک‌طرفه

یادداشت‌های مربوط به شکل ۶-۱۰-۱۰:

۱)محور افقی، نمایانگر مساحتی از بام است که برای طراحی انتخاب می‌شود.
۲)ضریب CpCgC_pC_g در گوشه‌های پوشش، برای دهانه تیپ A با بقیه دهانه‌ها تفاوت دارد.
۳)برای زاویه شیب بام کمتر از ۱۰ درجه از شکل ۶-۱۰-۶ استفاده شود.

۶-۱۰-۱۰ضریب اثر تندباد و فشار برای اجزاء پوششی بام و دیوارها و نمای ساختمان‌های با بام پله‌ای تخت

در ساختمان‌های با بام پله‌ای تخت، اگر مطابق شکل ۶-۱۰-۱۱ مقدار h1h_1 بزرگ‌تر از ۰/۳ HH و همین‌طور W1W_1، W2W_2 یا W3W_3 بزرگ‌تر از ۰/۲۵WW بوده و کوچک‌تر از ۰/۷۵WW باشد، ضرایب CpCgC_pC_g (بند ۶-۱۰-۹) که برای محاسبه فشار (مکش) روی سطوح باید منظور شوند، عبارتند از:

الففشار (مکش) اعمال‌شده روی سطوح بام بالا و پایین با استفاده از ضریب CpCgC_pC_g تعریف شده در شکل ۶-۱۰-۶ (بام‌ها) محاسبه خواهد شد. تنها، در نواری به عرض bb روی بام پایین‌تر، مقادیر فشار مثبت با استفاده از ضریب CpCgC_pC_g مربوط به دیوارها در شکل ۶-۱۰-۵ محاسبه می‌شود. عرض bb معادل ۱/۵ h1h_1 بوده اما از ۳۰ متر تجاوز نمی‌کند.
ببرای محاسبه فشار (مکش) روی کلیه دیوارها ضریب CpCgC_pC_g تعریف شده در شکل ۶-۱۰-۵ به کار می‌رود.
شکل ۶-۱۰-۱۱ نسبت ابعادی ساختمان‌های با بام پله‌ای تخت
شکل ۶-۱۰-۱۱ نسبت ابعادی ساختمان‌های با بام پله‌ای تخت

۶-۱۰-۱۱ضریب اثر بازشو $C_{pi}$

مقادیر فشار (مکش) داخلی روی اجزای پوششی داخلی و بام‌ها و همین‌طور فشار (مکش) داخلی کلی وارد بر سازه باربر اصلی با استفاده از رابطه ۶-۱۰-۳-ب و با انتخاب CpiC_{pi} تعریف شده در این بند محاسبه می‌شوند.

ضریب اثر بازشو، CpiC_{pi}، متناسب با هواپندی ساختمان و مقدار بازشوهای بدنه آن، در سه گروه ذیل دسته‌بندی می‌شوند.

گروه ۱: ساختمان‌های بدون بازشوهای بزرگ و قابل توجه، ساختمان‌های با نسبت ابعادی بزرگ‌تر از واحد که اساساً هوابندی شده‌اند و تهویه هوا از طریق مکانیکی صورت می‌گیرد یا مجموعه بازشوهای کوچک بدنه و بام کمتر از ۰/۱ درصد مساحت کل بدنه ساختمان باشد.

مقدار CpiC_{pi} در این حالت بین -۰/۱۵ تا ۰ می‌باشد. CpiC_{pi} تنها زمانی صفر خواهد بود که بازشوها در کاهش بارهای خارجی مؤثر باشند.

گروه ۲: ساختمان‌هایی که بازشوهای آنها هنگام طوفان شکسته یا باز نخواهند شد، ساختمان‌های با پنجره‌های معمولی قابل بازشو

در این حالت Cpi=−0.45C_{pi} = -0.45 تا Cpi=0.3C_{pi} = 0.3 می‌باشد.

گروه ۳: ساختمان‌های با بازشوهای بزرگ که احتمال ورود باد به داخل ساختمان بالا است، ساختمان‌های صنعتی با درهای بزرگ یا هواکش، یا درهایی که ممکن است در زمان طوفان شکسته یا باز شوند، سرپوشیده‌هایی سه طرف بسته و همچنین ساختمان‌هایی که باید بعد از طوفان عملکرد آنها حفظ شود.

در این حالت Cpi=−0.7C_{pi} = -0.7 تا Cpi=0.7C_{pi} = 0.7 اختیار خواهد شد.

در طراحی سازه‌ای اکثر ساختمان‌ها، کافی‌ست مقادیر حدی ضریب بازشو گروه مربوطه به طور جداگانه در نظر گرفته شود. برای انتخاب حالت فشار یا مکش، با توجه به جهت باد و موقعیت بازشوهای عمده می‌توان از شکل ۶-۱۰-۱۲ استفاده کرد.

فشارهای داخلی می‌توانند تحت تأثیر تهویه مکانیکی و اثر "دودکش" در اثر تفاضل درجه حرارت بیرون و داخل ایجاد شوند. سیستم‌های تهویه مکانیکی در بهره‌برداری معمولی ایجاد فشاری کمتر از ۰/۱ کیلونیوتون بر مترمربع ایجاد می‌کنند. در صورتی که اثر "دودکش" به سبب اختلاف دمای ۴۰ درجه سلسیوس می‌تواند ۰/۲ کیلو نیوتون بر مترمربع در هر ۱۰۰ متر ارتفاع ساختمان فشار ایجاد کند.

شکل ۶-۱۰-۱۲ ضریب اثر بازشو $C_{pi}$
شکل ۶-۱۰-۱۲ ضریب اثر بازشو $C_{pi}$

۶-۱۰-۱۲ضریب هم‌راستایی باد $C_d$

ضریب هم‌راستایی CdC_d به منظور در نظر گرفتن احتمال هم‌راستایی جهت باد، ساختمان و ضریب فشار مربوط در همان جهت باد پیش‌بینی شده است. بجز در ساختمان‌ها و حالات زیر، ضریب هم‌راستایی CdC_d برابر با ۰/۸۵ اختیار می‌شود.

۱-دودکش‌ها، منابع و ساختمان‌های مشابه با مقطع مربع CdC_d=۰/۹، با مقطع دایره یا هشت ضلعی CdC_d=۰/۹۵
۲-پایه‌های انتقال نیرو (برج‌های خرپایی) با مقطع مثلث، مربع و مستطیل CdC_d=۰/۸۵، با سایر مقاطع CdC_d=۰/۹۵

۶-۱۰-۱۳بارگذاری‌های بخشی وارد بر سازه باربر اصلی

اثر تغییرات فشار در بادهای متلاطم، مثل کم شدن فشار (مکش) روی بخشی از ساختمان، وزش قطری باد یا اثرات بام‌های گنبدی و قوسی می‌تواند در ساختمان تولید پیچش نموده یا به دلیل ایجاد بارگذاری دوجهته در برخی از اعضای سازه‌ای تولید تلاش‌هایی در چند جهت کند.

در مورد ساختمان‌هایی که طبق ضوابط بند ۶-۱۰-۹ بارگذاری بخشی شده‌اند، بارگذاری بخشی الزامی نیست.

در ساختمان‌هایی که طبق بند ۶-۱۰-۸ محاسبه می‌شود، ترکیبات بارگذاری الف تا ت در شکل ۶-۱۰-۱۳ باید در تحلیل و طراحی اجزای سازه‌ای منظور شوند.

شکل ۶-۱۰-۱۳ بارگذاری بخشی سازه اصلی باربر (در پلان)
شکل ۶-۱۰-۱۳ بارگذاری بخشی سازه اصلی باربر (در پلان)

بارگذاری الف: تمام فشار باد در دو جهت به طور جداگانه اعمال شود

بارگذاری ب: بارگذاری جزیی جهت پیچش اضافی حداکثر

بارگذاری پ: ۷۵٪ کل فشار باد بر هر یک از جهت‌ها به طور همزمان

بارگذاری ت: حذف ۵۰٪ بارگذاری در قسمت‌هایی از حالت (پ) جهت ایجاد پیچش حداکثر

PWP_W: فشار در جهت رو به باد؛ PLP_L: فشار(مکش) در جهت پشت به باد

۶-۱۰-۱۴ضوابط عمومی طراحی ساختمان‌ها و سازه‌ها برای باد

۶-۱۰-۱۴-۱کنترل لغزش

مقاومت کل سازه در مقابل لغزش روی زمین باید به وسیله اصطکاک شالوده‌ها بر روی زمین، مقاومت ایجاد شده توسط خاک مقابل شالوده یا مهارهای جانبی دیگر که به همین منظور تعبیه شده، تأمین شود. ضریب اطمینان موجود در برابر لغزش تحت بار باد (بدون اعمال ضریب بار📖) نباید کمتر از ۱/۵ در نظر گرفته شود.

۶-۱۰-۱۴-۲کنترل واژگونی

در طراحی سازه‌ها برای باد، کل سازه باید از نظر واژگونی پایدار باشد. لنگر واژگونی مؤثر بر سازه باید نسبت به محور واقع بر فصل مشترک وجه انتهایی شالوده با صفحه زیر آن، در سمت پشت به باد، تعیین گردد. ضریب اطمینان موجود در مقابل واژگونی تحت بار باد (بدون اعمال ضریب بار📖) نباید کمتر از ۱/۷۵ اختیار شود. در محاسبه لنگر مقاوم در مقابل واژگونی می‌توان وزن شالوده و خاک روی آن را نیز به حساب آورد.

۶-۱۰-۱۵کنترل سازه ساختمان‌ها در برابر باد سطح بهره برداری

به منظور جلوگیری از آسیب دیدن اجزاء غیرسازه‌ای، حداکثر تغییرمکان جانبی نسبی ساختمان‌ها در ترکیب بار📖 ۱ بند ۶-۲-۵-۲، باید به ۰/۰۰۲۵ ارتفاع هر طبقه محدود شود. در این ترکیب بار، WserW_{ser}، بار باد سطح بهره‌برداری است که بر مبنای دوره بازگشت ده ساله در منطقه محاسبه می‌شود. برای تعیین این سرعت می‌توان از ۰/۸ سرعت مبنای باد ( بند ۶-۱۰-۲) استفاده نمود. چنانچه اجزاء پوششی یا نما، با تغییرمکان کمتری آسیب ببینند، محدودیت این اجزاء جایگزین عدد فوق خواهد شد.

جدول ۶-۱۰-۱ سرعت مبنای باد

ردیفنام ایستگاهسرعت مبنای باد (V) km/hفشار مبنا (q) kN/m²
۱آب بر۹۰۰/۳۸
۲آبادان۹۰۰/۳۸
۳آباده۱۲۰۰/۶۸
۴آبدانان۱۱۰۰/۵۷
۵ابهر۱۲۰۰/۶۸
۶آستارا۱۳۰۰/۸۰
۷آشتیان۸۰۰/۳۰
۸آغاجاری۱۰۰۰/۴۷
۹آلاشت۱۰۰۰/۴۷
۱۰آمل۱۱۰۰/۵۷
۱۱اوج۱۰۰۰/۴۷
۱۲ابرکوه۱۰۰۰/۴۷
۱۳اراک۱۰۰۰/۴۷
۱۴اردبیل۱۴۰۰/۹۳
۱۵اردستان۱۱۰۰/۵۷
۱۶اردل۱۲۰۰/۶۸
۱۷ارسنجان۸۰۰/۳۰
۱۸ارومیه۱۰۰۰/۴۷
۱۹ازنا۱۰۰۰/۴۷
۲۰استهبان۹۰۰/۳۸
۲۱اسفراین۹۰۰/۳۸
۲۲اسلام آباد غرب۱۰۰۰/۴۷
۲۳اشنویه۱۰۰۰/۴۷
۲۴اصفهان۱۱۰۰/۵۷
۲۵اقلید۱۳۰۰/۸۰
۲۶الشتر۱۰۰۰/۴۷
۲۷الیگودرز۱۱۰۰/۵۷
۲۸امیدیه (شهر)۱۲۰۰/۶۸
۲۹امیدیه(فرودگاه)۱۳۰۰/۸۰
۳۰انار۱۰۰۰/۴۷
۳۱اهر۱۲۰۰/۶۸
۳۲اهواز۱۱۰۰/۵۷
۳۳ایده۸۰۰/۳۰
۳۴ایرانشهر۱۲۰۰/۶۸
۳۵ایزدخواست۹۰۰/۳۸
۳۶ایلام۱۰۰۰/۴۷
۳۷ایمان آباد (جنوب خرم‌آباد)۱۱۰۰/۵۷
۳۸ایوان۱۱۰۰/۵۷
۳۹بابلسر۱۰۰۰/۴۷
۴۰بافت۱۱۰۰/۵۷
۴۱بافق۱۲۰۰/۶۸
۴۲بانه۱۱۰۰/۵۷
۴۳بجنورد۱۴۰۰/۹۳
۴۴برازجان۸۰۰/۳۰
۴۵بروجرد۱۱۰۰/۵۷
۴۶بروجن۹۰۰/۳۸
۴۷بستان۱۱۰۰/۵۷
۴۸بستان آباد۱۰۰۰/۴۷
۴۹بشرویه۸۰۰/۳۰
۵۰بلده۸۰۰/۳۰
۵۱بم۱۱۰۰/۵۷
۵۲بناب۸۰۰/۳۰
۵۳بندر امیرآباد۱۰۰۰/۴۷
۵۴بندر انزلی۱۲۰۰/۶۸
۵۵بندر ترکمن۹۰۰/۳۸
۵۶بندر دیر۹۰۰/۳۸
۵۷بندر دیلم۸۰۰/۳۰
۵۸بندر لنگه۹۰۰/۳۸
۵۹بندر ماه شهر۱۰۰۰/۴۷
۶۰بندر عباس۱۰۰۰/۴۷
۶۱بهاباد۱۲۰۰/۶۸
۶۲بهبهان۹۰۰/۳۸
۶۳بوانات۱۱۰۰/۵۷
۶۴بوشهر(فرودگاه)۱۰۰۰/۴۷

ادامه جدول ۶-۱۰-۱ سرعت و فشار مبنای باد

ردیفنام ایستگاهسرعت مبنای باد (V) km/hفشار مبنا (q) kN/m²
۶۵بوشهر(ساحلی)۱۲۰۰/۶۸
۶۶بوکان۹۰۰/۳۸
۶۷بوئین زهرا۹۰۰/۳۸
۶۸بیارجمند۹۰۰/۳۸
۶۹بیجار۱۱۰۰/۵۷
۷۰بیرجند۹۰۰/۳۸
۷۱بیله سوار۹۰۰/۳۸
۷۲پارس آباد۱۰۰۰/۴۷
۷۳پارسیان۹۰۰/۳۸
۷۴پل دختر۹۰۰/۳۸
۷۵پل سفید۱۱۰۰/۵۷
۷۶پیرانشهر۱۱۰۰/۵۷
۷۷تازه آباد (کرمانشاه)۱۲۰۰/۶۸
۷۸تاکستان۱۱۰۰/۵۷
۷۹تالش۱۳۰۰/۸۰
۸۰تبریز۱۱۰۰/۵۷
۸۱تخت جمشید۸۰۰/۳۰
۸۲تربت جام۹۰۰/۳۸
۸۳تربت حیدریه۹۰۰/۳۸
۸۴تفرش۸۰۰/۳۰
۸۵تکاب۹۰۰/۳۸
۸۶تهران۱۰۰۰/۴۷
۸۷توسرکان۹۰۰/۳۸
۸۸جاجرم۱۱۰۰/۵۷
۸۹جاسک۱۰۰۰/۴۷
۹۰جزیره ابوموسی۸۰۰/۳۰
۹۱جزیره سیری۱۰۰۰/۴۷
۹۲جزیره قشم۱۰۰۰/۴۷
۹۳جزیره کیش۱۰۰۰/۴۷
۹۴جزیره لاوان۹۰۰/۳۸
۹۵جلفا۱۱۰۰/۵۷
۹۶جم۸۰۰/۳۰
۹۷جهرم۸۰۰/۳۰
۹۸جوانرود۹۰۰/۳۸
۹۹جیرفت۱۱۰۰/۵۷
۱۰۰چیرنده۱۱۰۰/۵۷
۱۰۱چابهار۹۰۰/۳۸
۱۰۲چالدران۹۰۰/۳۸
۱۰۳چوپانان۸۰۰/۳۰
۱۰۴چینگ۱۰۰۰/۴۷
۱۰۵حاجی آباد (خراسان جنوبی)۸۰۰/۳۰
۱۰۶حاجی آباد (هرمزگان)۱۱۰۰/۵۷
۱۰۷حسینیه۱۰۰۰/۴۷
۱۰۸خاش۹۰۰/۳۸
۱۰۹خدابنده۱۱۰۰/۵۷
۱۱۰خرم آباد۹۰۰/۳۸
۱۱۱خرم دره۹۰۰/۳۸
۱۱۲خلخال۹۰۰/۳۸
۱۱۳خمین۸۰۰/۳۰
۱۱۴خنداب۱۰۰۰/۴۷
۱۱۵خواف۹۰۰/۳۸
۱۱۶خوانسار۱۱۰۰/۵۷
۱۱۷خور بیرجند۱۳۰۰/۸۰
۱۱۸خور و بیابانک۹۰۰/۳۸
۱۱۹خوی۱۱۰۰/۵۷
۱۲۰خیرآباد (جنوب‌شرقی بناب)۱۰۰۰/۴۷
۱۲۱داراب۱۱۰۰/۵۷
۱۲۲داران۹۰۰/۳۸
۱۲۳دامغان۱۱۰۰/۵۷
۱۲۴دره شهر۱۰۰۰/۴۷
۱۲۵درگز۸۰۰/۳۰
۱۲۶درود۱۱۰۰/۵۷
۱۲۷درودزن۹۰۰/۳۸
۱۲۸درفول۱۲۰۰/۶۸

ادامه جدول ۶-۱۰-۱ سرعت و فشار مبنای باد

ردیفنام ایستگاهسرعت مبنای باد (V) km/hفشار مبنا (q) kN/m²
۱۲۹دلیجان۱۰۰۰/۴۷
۱۳۰دماوند۹۰۰/۳۸
۱۳۱ده دز۸۰۰/۳۰
۱۳۲دهدشت۸۰۰/۳۰
۱۳۳دهلران۱۱۰۰/۵۷
۱۳۴دوگنبدان۱۱۰۰/۵۷
۱۳۵دیلمان۹۰۰/۳۸
۱۳۶راسک۱۰۰۰/۴۷
۱۳۷رامسر۱۱۰۰/۵۷
۱۳۸رامهرمز۸۰۰/۳۰
۱۳۹رباط پشت بادام۹۰۰/۳۸
۱۴۰رشت۱۰۰۰/۴۷
۱۴۱رفسنجان۱۲۰۰/۶۸
۱۴۲روانسر۱۰۰۰/۴۷
۱۴۳رودان۹۰۰/۳۸
۱۴۴رودسر۱۱۰۰/۵۷
۱۴۵زابل۱۳۰۰/۸۰
۱۴۶زاهدان۱۳۰۰/۸۰
۱۴۷زرینه۱۱۰۰/۵۷
۱۴۸زرقان۹۰۰/۳۸
۱۴۹زرند۱۰۰۰/۴۷
۱۵۰زرین دشت۹۰۰/۳۸
۱۵۱زرین شهر۸۰۰/۳۰
۱۵۲زنجان۹۰۰/۳۸
۱۵۳ساری۱۰۰۰/۴۷
۱۵۴سامان۱۳۰۰/۸۰
۱۵۵ساوه۱۱۰۰/۵۷
۱۵۶سبزوار۱۰۰۰/۴۷
۱۵۷سپیدان۸۰۰/۳۰
۱۵۸سر پل ذهاب۱۰۰۰/۴۷
۱۵۹سراب۱۱۰۰/۵۷
۱۶۰سرابله (ایلام)۸۰۰/۳۰
۱۶۱سراروود (کرمانشاه)۱۱۰۰/۵۷
۱۶۲سراوان۱۰۰۰/۴۷
۱۶۳سرایان (خراسان جنوبی)۸۰۰/۳۰
۱۶۴سرپشه۹۰۰/۳۸
۱۶۵سرخس۱۱۰۰/۵۷
۱۶۶سردشت۱۲۰۰/۶۸
۱۶۷سرعین۱۰۰۰/۴۷
۱۶۸سفز۱۱۰۰/۵۷
۱۶۹سلفچگان۱۳۰۰/۸۰
۱۷۰سلماس۱۱۰۰/۵۷
۱۷۱سمنان۹۰۰/۳۸
۱۷۲سمیرم۱۱۰۰/۵۷
۱۷۳سنقر۱۲۰۰/۶۸
۱۷۴سنندج۱۰۰۰/۴۷
۱۷۵سهند۱۳۰۰/۸۰
۱۷۶سومار۱۲۰۰/۶۸
۱۷۷سی سخت۱۰۰۰/۴۷
۱۷۸سیاه بیشه۱۳۰۰/۸۰
۱۷۹سیرجان۱۰۰۰/۴۷
۱۸۰سیلاخور۱۰۰۰/۴۷
۱۸۱شادگان۹۰۰/۳۸
۱۸۲شازند۱۰۰۰/۴۷
۱۸۳شاهرود۹۰۰/۳۸
۱۸۴شاهین دژ۱۲۰۰/۶۸
۱۸۵شهداد۱۰۰۰/۴۷
۱۸۶شهربابک۱۱۰۰/۵۷
۱۸۷شهرضا۱۱۰۰/۵۷
۱۸۸شهرکرد۹۰۰/۳۸
۱۸۹شهمیرزاد۱۱۰۰/۵۷
۱۹۰شوشتر۱۲۰۰/۶۸
۱۹۱شیراز۹۰۰/۳۸
۱۹۲صفاشهر (فارس)۱۱۰۰/۵۷

ادامه جدول ۶-۱۰-۱ سرعت و فشار مبنای باد

ردیفنام ایستگاهسرعت مبنای باد (V) km/hفشار مبنا (q) kN/m²
۱۹۳صفی‌آباد (دزفول)۱۲۰۰/۶۸
۱۹۴طالقان۱۲۰۰/۶۸
۱۹۵طبس۱۰۰۰/۴۷
۱۹۶عقدا۱۱۰۰/۵۷
۱۹۷غرق‌آباد (استان مرکزی)۱۰۰۰/۴۷
۱۹۸فراشبند۸۰۰/۳۰
۱۹۹فردوس۸۰۰/۳۰
۲۰۰فرودگاه امام‌خمینی۱۳۰۰/۸۰
۲۰۱فریدون شهر۹۰۰/۳۸
۲۰۲فریمان۱۱۰۰/۵۷
۲۰۳فسا۱۰۰۰/۴۷
۲۰۴فیروزآباد (فارس)۱۰۰۰/۴۷
۲۰۵فیروزآباد (اردبیل)۱۰۰۰/۴۷
۲۰۶فیروزکوه۱۱۰۰/۵۷
۲۰۷قائم شهر۹۰۰/۳۸
۲۰۸قائن۹۰۰/۳۸
۲۰۹قراخیل۹۰۰/۳۸
۲۱۰قره ضیاءالدین۹۰۰/۳۸
۲۱۱قروه۱۰۰۰/۴۷
۲۱۲قزوین۱۱۰۰/۵۷
۲۱۳قصر شیرین۹۰۰/۳۸
۲۱۴قم۱۰۰۰/۴۷
۲۱۵قوچان۹۰۰/۳۸
۲۱۶قیروکارزین۸۰۰/۳۰
۲۱۷کازرون۸۰۰/۳۰
۲۱۸کاشان۱۰۰۰/۴۷
۲۱۹کاشمر۸۰۰/۳۰
۲۲۰کامیاران۹۰۰/۳۸
۲۲۱کبوترآباد (اصفهان)۱۲۰۰/۶۸
۲۲۲کجور۹۰۰/۳۸
۲۲۳کرج۱۱۰۰/۵۷
۲۲۴کرمان۱۳۰۰/۸۰
۲۲۵کرمانشاه۹۰۰/۳۸
۲۲۶کلاله (گلستان)۱۰۰۰/۴۷
۲۲۷کلیبر۱۲۰۰/۶۸
۲۲۸کمیجان۸۰۰/۳۰
۲۲۹کنارک (فرودگاه)۱۰۰۰/۴۷
۲۳۰کنگاور۹۰۰/۳۸
۲۳۱کهریز (آذربایجان غربی)۱۱۰۰/۵۷
۲۳۲کهک۱۰۰۰/۴۷
۲۳۳کهنوج۱۳۰۰/۸۰
۲۳۴کوه دشت۱۳۰۰/۸۰
۲۳۵کوهرنگ۱۱۰۰/۵۷
۲۳۶کوهین۱۱۰۰/۵۷
۲۳۷کیاسر۱۱۰۰/۵۷
۲۳۸کیاشهر۱۰۰۰/۴۷
۲۳۹گازیر (یزد)۹۰۰/۳۸
۲۴۰گچساران۱۱۰۰/۵۷
۲۴۱گرگان۱۰۰۰/۴۷
۲۴۲گرمسار۱۱۰۰/۵۷
۲۴۳گرمی۱۰۰۰/۴۷
۲۴۴گل مکان۱۱۰۰/۵۷
۲۴۵گلپایگان۱۰۰۰/۴۷
۲۴۶گلوگاه۱۱۰۰/۵۷
۲۴۷گناباد۹۰۰/۳۸
۲۴۸گنبد کاووس۱۰۰۰/۴۷
۲۴۹گیلان غرب۱۲۰۰/۶۸
۲۵۰لار۱۰۰۰/۴۷
۲۵۱لالهزار (کرمان)۱۰۰۰/۴۷
۲۵۲لامرد۹۰۰/۳۸
۲۵۳لاهیجان۱۰۰۰/۴۷
۲۵۴لردگان۱۰۰۰/۴۷
۲۵۵لومار۱۰۰۰/۴۷
۲۵۶ماسوله۱۱۰۰/۵۷

ادامه جدول ۶-۱۰-۱ سرعت و فشار مبنای باد

ردیفنام ایستگاهسرعت مبنای باد (V) km/hفشار مبنا (q) kN/m²
۲۵۷ماکو۱۱۰۰/۵۷
۲۵۸مانه و سملقان (خراسان شمالی)۱۲۰۰/۶۸
۲۵۹ماه نشان۱۱۰۰/۵۷
۲۶۰محلات۸۰۰/۳۰
۲۶۱مراغه۱۲۰۰/۶۸
۲۶۲مراوه تپه۱۲۰۰/۶۸
۲۶۳مرند۱۰۰۰/۴۷
۲۶۴مروست۱۰۰۰/۴۷
۲۶۵مریوان۱۲۰۰/۶۸
۲۶۶مسجد سلیمان۱۰۰۰/۴۷
۲۶۷مشکین شهر۱۴۰۰/۹۳
۲۶۸مشهد۹۰۰/۳۸
۲۶۹معلم کلایه۱۲۰۰/۶۸
۲۷۰ملایر۱۲۰۰/۶۸
۲۷۱ملکان۹۰۰/۳۸
۲۷۲منجیل۱۴۰۰/۹۳
۲۷۳مهاباد۱۰۰۰/۴۷
۲۷۴مهران۱۳۰۰/۸۰
۲۷۵مهریز۱۰۰۰/۴۷
۲۷۶مورچه خورت۹۰۰/۳۸
۲۷۷میاندوآب۱۰۰۰/۴۷
۲۷۸میانه۱۰۰۰/۴۷
۲۷۹میبد۱۱۰۰/۵۷
۲۸۰میرجاوه۸۰۰/۳۰
۲۸۱میمه۸۰۰/۳۰
۲۸۲میناب۹۰۰/۳۸
۲۸۳نائین۹۰۰/۳۸
۲۸۴نجف‌آباد۸۰۰/۳۰
۲۸۵نطنز۱۱۰۰/۵۷
۲۸۶نقده۱۴۰۰/۹۳
۲۸۷نهاوند۱۲۰۰/۶۸
۲۸۸نهبندان۱۰۰۰/۴۷
۲۸۹نورآباد (لرستان)۱۲۰۰/۶۸
۲۹۰نورآباد (ممسنی)۱۰۰۰/۴۷
۲۹۱نوشهر۱۱۰۰/۵۷
۲۹۲نیر۱۰۰۰/۴۷
۲۹۳نیریز۸۰۰/۳۰
۲۹۴نیشابور۹۰۰/۳۸
۲۹۵نیکشهر۱۰۰۰/۴۷
۲۹۶هرات (یزد)۱۱۰۰/۵۷
۲۹۷هرسین۹۰۰/۳۸
۲۹۸هریس۱۱۰۰/۵۷
۲۹۹هشتگرد۱۱۰۰/۵۷
۳۰۰همدان۱۱۰۰/۵۷
۳۰۱هندیجان۸۰۰/۳۰
۳۰۲ورامین۱۰۰۰/۴۷
۳۰۳ورزنه۱۰۰۰/۴۷
۳۰۴یاسوج۱۱۰۰/۵۷
۳۰۵یزد۱۱۰۰/۵۷

۶-p۴-۲-۱ضریب اثر تغییر سرعت

مقدار ضریب CeC_e در نواحی باز و پرتراکم از روابط زیر محاسبه می‌شود:

ناحیه ۱- نواحی باز

Ce=(Z10)0.28C_e = \left(\frac{Z}{10}\right)^{0.28}

پ-6-4-1

حداقل ضریب CeC_e، 1/0 و حداکثر آن 2/5 می‌باشد.

ناحیه ۲-نواحی پرتراکم

Ce=0.5(Z12.7)0.5C_e = 0.5\left(\frac{Z}{12.7}\right)^{0.5}

پ-6-4-2

حداقل ضریب CeC_e، 0/5 و حداکثر آن 2/5 می‌باشد.

Z یا ارتفاع مبنا در بند ۶-۱۰-۶-۱ تعریف شده است.

۶-p۴-۲-۲ضریب اثر تند باد $C_g$

ضریب اثر تند باد مطابق با تعریف بند ۶-۱۰-۸ ، در روش دینامیکی از رابطهٔ پ-۶-۴-۳ محاسبه می‌شود.

Cg=1+gp(σμ)C_g = 1 + g_p\left(\frac{\sigma}{\mu}\right)

پ-6-4-3

دراین رابطه μ\mu متوسط اثر بارگذاری باد، σ\sigma انحراف معیار آن و gpg_p ضریب بیشینه آماری اثر بارگذاری باد است که با استفاده از روابط و نمودارهای این پیوست محاسبه می‌شوند.

مقدار σμ\frac{\sigma}{\mu} از رابطه پ-۶-۴-۴ به دست می‌آید:

σμ=KCeH(B+SFβ)\frac{\sigma}{\mu} = \sqrt{\frac{K}{C_{eH}}\left(B + \frac{SF}{\beta}\right)}

پ-6-4-4

دراین رابطه:

K: ضریب اصلاح ناهمواری زمین است که در نواحی باز معادل ۰/۰۸ و در نواحی پرتراکم ۰/۱ اختیار می‌شود.

CeHC_{eH}: ضریب اثر تغییر سرعت در بالاترین نقطه ساختمان (Z=H) که از رابطه پ-۶-۴-۱ یا پ-۶-۴-۲ محاسبه می‌شود.

B: ضریب آشفتگی محیط ساختمان است که از دیاگرام شکل پ-۶-۴-۱ بدست می‌آید.

در این شکل H ارتفاع وجه رو به باد و W عرض مؤثر وجه رو به باد ساختمان (رابطه ۶-۱۰-۱-د) است.

S: ضریب کاهش📖 اندازه است که از شکل پ-۶-۴-۲ بدست می‌آید. این ضریب تابعی از نسبت WH\frac{W}{H} و فرکانس کاهش یافتهٔ fnHVH\frac{f_nH}{V_H} است.

fnf_n: کوچکترین فرکانس طبیعی ساختمان در امتداد اثر باد و VHV_H سرعت میانگین باد در بالاترین نقطه ساختمان (Z=H) می‌باشد که از رابطهٔ پ-۶-۴-۵ و با منظور نمودن ضریب اهمیت ساختمان بدست می‌آید.

VH=VCeH×IWV_H = V\sqrt{C_{eH} \times I_W}

پ-6-4-5

در رابطه پ-۶-۴-۵، V سرعت متوسط ساعتی باد تعریف شده در بند ۶-۱۰-۲ می‌باشد.

F : ضریب " نسبت انرژی تند باد " در فرکانس اصلی نوسان سازه است که بر حسب پارامتر fn/VHf_n/V_H با استفاده از نمودار شکل پ-۶-۴-۳ بدست می‌آید.

β\beta : نسبت میرایی بحرانی ساختمان یا سازه است که از مجموع میرایی‌های ذاتی سازه، میرایی آیرودینامیک ومیرایی ناشی از میراگرهای احتمالی نصب شده در ساختمان یا سازه بدست می‌آید. مقدار β\beta برای ساختمان‌ها و سازه‌های خاص بوسیله انجام آزمایش به دست می‌آید. درساختمان‌ها و سازه‌های معمولی، می‌توان از مقادیر β\beta درجدول پ -۶-۴-۱ استفاده نمود.

gpg_p ضریب بیشینه آماری بار است. این ضریب تابعی از نرخ متوسط نوسان ν\nu (رابطه پ-۶-۴-۶) بوده و از شکل پ-۶-۴-۴ استخراج می‌شود.

ν=fnSFSF+βB\nu = f_n\sqrt{\frac{SF}{SF + \beta B}}

پ-6-4-6

شکل پ-۶-۴-۱ ضریب آشفتگی محیط ساختمان (B)
شکل پ-۶-۴-۱ ضریب آشفتگی محیط ساختمان (B)
شکل پ-۶-۴-۲ ضریب کاهش اندازه (S)
شکل پ-۶-۴-۲ ضریب کاهش اندازه (S)
شکل پ-۶-۴-۳ نسبت انرژی تندباد (F)
شکل پ-۶-۴-۳ نسبت انرژی تندباد (F)
شکل پ-۶-۴-۴ ضریب بیشینه آماری بار ($g_p$)
شکل پ-۶-۴-۴ ضریب بیشینه آماری بار ($g_p$)

جدول پ-۶-۴-۱ نسبت میرایی بحرانی سازه‌ها و اجزاء ساختمانی

نوع سازه یا ساختماننسبت میرایی سازه
ساختمان‌های بتن مسلح0/030
ساختمان‌های اسکلت فولادی0/020
ساختمان‌های ترکیبی بتن و فولاد0/025
دودکش‌ها و برج‌های بتن مسلح0/005
دودکش فولادی جوش شده بدون عایق حرارتی خارجی و بدون روکش داخلی0/002
دودکش فولادی جوش شده با عایق حرارتی خارجی بدون روکش داخلی0/003
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و یک لایه روکش داخلی (*)h/b<180/003
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و یک لایه روکش داخلی (*)20<=h/b<240/006
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و یک لایه روکش داخلی (*)h/b>=260/002
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و دو یا بیشتر از دو لایه روکش داخلیh/b<180/003
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و دو یا بیشتر از دو لایه روکش داخلی20<=h/b<240/006
دودکش فولادی با عایق حرارتی خارجی و دو یا بیشتر از دو لایه روکش داخلیh/b>=260/004
دودکش فولادی با لایه آجرنسوز داخلی0/011
دودکش فولادی با اندودپاشی سیمانی داخلی0/005
دودکش زوجی، بدون روکش0/002
دودکش دورگیر شده فولادی بدون روکش0/006
برج‌های شبکه‌ای فولادیبا اتصالات جوش شده0/003
برج‌های شبکه‌ای فولادیبااتصالات پیچ پرمقاومت0/005
برج‌های شبکه‌ای فولادیبااتصالات پیچ معمولی0/008

*- برای مقادیر h/b مابین اعداد داده شده می‌توان میانگین‌گیری کرد

۶-p۴-۳کنترل تغییرمکان جانبی

به منظور جلوگیری از آسیب‌دیدن اجزاء غیر سازه‌ای در ساختمان‌های بلند، حداکثر تغییرمکان جانبی نسبی ساختمان‌ها در ترکیب بار📖گذاری ۱ بند ۶-۲-۵-۲، باید به ۰/۰۰۲۵ ارتفاع هر طبقه محدود شود. در این ترکیب بار، WserW_{ser} بار باد سطح بهره‌برداری است که بر مبنای دوره بازگشت ده‌ساله باد در منطقه محاسبه می‌شود. برای تعیین این سرعت می‌توان از ۰/۸۰ سرعت مبنای باد (بند ۶-۱۰-۲) استفاده نمود.

چنانچه اجزاء پوششی یا نما، با تغییر مکان کمتری آسیب ببینند، محدودیت این اجزاء جایگزین عدد فوق خواهد شد.