۱-۷-۵سیمان

۱-۱-۷-۵تعریف

سیمان هیدرولیکی مادة چسبانندهای است که در هوا و مجاورت آب و جایی که هوا نیست می‌گیرد و سخت می‌شود .این ماده را در ساختن بتن و ملاتهای سیمانی بهکار می‌برند .سیمان با آب سفت و سخت می‌شود و جسمی یکپارچه تشکیل می‌دهد.

پوزولانها مواد سیلیسی یا سیلیسی ،آلومینی هستند که به خودی خود خواص سیمانی نداشته یا خواص سیمانی اندک دارند ،لیکن در حضور رطوبت با هیدروکسیدکلسیم واکنش داده و تولید ترکیباتی همچون سیلیکات کلسیم آبدار می‌نماید لذا می‌توانند خواص سیمانی نشان دهند.

۲-۱-۷-۵دستهبندی

سیمانهای هیدرولیکی به شرح زیر دستهبندی می‌شود:

5-7-1-2-1 سیمانهای پرتلند که در پنج نوع 1تا 5طبقهبندی می‌گردد.

الف -سیمان پرتلند نوع یک ) ،(Iیا سیمان پرتلند معمولی ،که با نماد »پ «1-نشان داده می‌شود.

سیمان پرتلند نوع یک ،خود به سه نوع » «1-425» ،«1-325و » «1-525تقسیم می‌شود.

ب -سیمان پرتلند نوع دو ) ،(IIیا سیمان پرتلند اصلاح شده ،که با نماد »پ «2-نشان داده می‌شود.
پ -سیمان پرتلند نوع سه ) ،(IIIیا سیمان زود سخت شونده ،که با نماد »پ «3-نشان داده می‌شود.
ت -سیمان پرتلند نوع چهار ) ،(IVیا سیمان با حرارتزایی کم ،که با نماد »پ «4-نشان داده می‌شود.
ث -سیـمان پرتلند نوع پنج ) ،(Vیا سیمان مقاوم در برابر سولفات ،که با نماد »پ «5-نشـان داده می‌شود.

5-7-1-2-2 سیمانهای آمیخته :که جزء اصلی آنها کلینکر سیمان پرتلند است و دارای مقادیری از مواد مناسب ،مانند پوزولانهای طبیعی ،مصنوعی ،یا مواد افزودنی ویژه جایگزین سیمان پرتلند است .انواع سیمانهای پرتلند آمیخته معمول در ایران عبارت است از :پوزولانی ،سربارهای ،بنایی و آهکی ).(PKZ

الف -سیمانپرتلند پوزولانی :چسبانندة هیدرولیکی است ،متشکل از مخلوط کامل و یکنواخت سیمان پرتلند و پوزولان ،که یا به روش پودر کردن همزمان کلینکر سیمان پرتلند ،پوزولان و سنگ گچ در آسیاب ،و یا با سایش جداگانه پوزولان و آمیختن آن با سیمان پرتلند ،و یا ترکیبی از دو روش ،به دست می‌آید .مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3432سیمان پرتلند پوزولانی بر دو گروه است:
الف -1-پرتلند پوزولانی )پ .پ( با میزان پوزولان حداقل 5و حداکثر 15درصد وزنی سیمان.
الف -2-پرتلند پوزولانی ویژه )پ.پ.و( با میزان پوزولان بیش از 15تا 40درصد وزنی سیمان.

این نوع سیمان معمولاً در مواردی که بتن تحت تهاجم شیمیایی قرار می‌گیرد و نیز برای ساخت بتنهای حجیم بهکار می‌رود .این نوع سیمان ،حرارت هیدراسیون کمی دارد ،در برابر املاح شیمیایی مقاوم می‌باشد و مقاومت فشاری آن در روزهای اولیه )تا سه روز( کم است.

ب -سیمانپرتلند سربارهای :سیمانی است که از آسیاب کردن مخلوط کلینکر سیمان پرتلند، سربارة دانه شده فعال و آمورف و سنگ گچ و یا از مخلوط سیمان پرتلند و پودر سرباره ،به نسبتهای معین به دست می‌آید .مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3517سیمان سربارهای بر سه گروه است:
ب -1-سیمان پرتلند سربارهای )پ -س( با میزان سربارة حداکثر 25درصد وزنی سیمان.
ب -2-سیمان پرتلند سربارهای ضدسولفات )پ-س (5 -با میزان سربارة 25تا 70درصد وزنی سیمان.
ب -3-سیمان سربارهای )س( با میزان سربارة بیش از 70درصد وزنی سیمان.
پ -سیمان پرتلند آهکی :مادة چسبانندة هیدرولیکی ،از خانواده سیمان پرتلند ،که از آسیاب کردن مخلوط 6الی 20درصد سنگ آهک ویژه ،همراه با درصد مناسبی سنگ گچ و حداقل 80 درصد کلینکر سیمان پرتلند تولید می‌گردد .در تولید این نوع سیمان ،میزان مواد افزودنی حداکثر یک درصد است .مواد افزودنی نباید شدت خوردگی میلگرد را افزایش دهد و یا باعث افت کیفیت سیمان یا ملات و بتن ساخته شده از آن شود.
ت -سیمان بنایی :چسبانندهای هیدرولیکی که در تهیة ملاتهای مختلف مورد استفاده در بنایی به کار برده می‌شود .این سیمان از آسیاب کردن مخلوط کلینکر سیمان پرتلند و سنگ آهک طبیعی؛ یا مخلوط کردن سیمان پرتلند و پودر نرم شده سنگ آهک ،یا پوزولانهای طبیعی و مصنوعی و یا سربارة آهنگدازی ،به نسبتهای معین ،با رنگدانههای معدنی به دست می‌آید.

استفاده از سیمانهای بنایی در بتن و بتن آرمه مجاز نیست و آن را فقط در ملات و مانند آن باید به کار برد .برای شناسایی سیمان بنایی و پرهیز از مصرف آن در ساخت بتن ،این نوع سیمانها را رنگی تولید می‌کنند.

مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3516-1سیمان بنایی بر چهار گروه است:

ت -1-سیمان بنایی نوع )س -ب -ح (5 -با حداقل 25درصد وزنی کلینکر .در این سیمان از ماده حبابزا استفاده می‌شود.
ت -2-سیمان بنایی نوع )س -ب -ح (12/5 -با حداقل 40درصد وزنی کلینکر .در این سیمان از ماده حبابزا استفاده می‌شود.
ت -3-سیمان بنایی نوع )س -ب (12/5 -با حداقل 40درصد وزنی کلینکر.
ت -4-سیمان بنایی نوع )س -ب (22/5 -با حداقل 40درصد وزنی کلینکر.
ث -سیمان پرتلند مرکب الف :32/5 -ماده چسباننده هیدرولیکی از خانواده سیمان پرتلند است که از آسیاب و مخلوط کردن کلینکر سیمان پرتلند با حداقل 2نوع از انواع مواد افزونی )سنگ آهک ویژه ،پوزولان طبیعی مرغوب ،سرباره کوره آهنگدازی ،خاکستر بادی ،پوزولان کلسینه

شده ،رس یا شیل پخته شده ،دوده سیلیسی( همراه با درصد مناسبی از سنگ گچ حاصل می‌شود .سیمان پرتلند مرکب الف 32/5 -در تهیه ملات و بتن استفاده می‌شود و در اکثر مواردی که سیمان پرتلند نوع یک ) (1-325به کار می‌رود ،قابلیت کاربرد دارد.

5-7-1-2-3 سیمان سفید :سیمان پرتلند سفید سیمانی است که در تولید آن از مواد اولیهای که ترکیبات رنگزای آن در حد مجاز باشد ،استفاده می‌شود .این نوع سیمان عمدتاً در نماسازی، بندکشی و کارهای تزئینی کاربرد دارد.

5-7-1-2-4 سیمان پرتلند رنگی :از افزودن رنگدانههای معدنی )بدون داشتن واکنش شیمیایی( به سیمان پرتلند معمولی یا سفید به دست می‌آید .از سیمان پرتلند معمولی برای ساخت سیمانهای پرتلند رنگی قرمز ،قهوهای و سیاه و از سیمان سفید در تولید سیمانهایی با رنگهای روشن ،استفاده می‌شود .در ساخت سیمانهای رنگی باید از رنگدانههایی استفاده شود که در برابر عوامل جوی و تابش نور پایدار باشند ،همچنین نبایستی رنگها در کارگاههای تولید بتن به بتن افزوده شود .از این نوع سیمانها بیشتر در نماسازی ،کفسازی ،بندکشی و کارهای تزیینی استفاده می‌شود.

۳-۱-۷-۵استانداردها

5-7-1-3-1 ویژگیها

الف -ویژگیهای انواع سیمان پرتلند باید با استاندارد ملّی ایران شماره 389مطابقت کند .ویژگیهای سیمان پرتلند پوزولانی باید مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3432سیمان سربارهای مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3517سیمان بنایی مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،3516 -1سیمان پرتلند مرکب الف 32/5مطابق استاندارد ملّی ایران شماره 11571 -1و سیمان پرتلند آهکی مطابق استاندارد ملّی ایران شماره ،4220سیمان پرتلند زئولیتی مطابق استاندارد ملّی ایران شماره 16481و ویژگی سیمان پرتلند سفید باید مطابق استاندارد ملّی ایران شماره 2931باشد .ویژگی رنگدانههای مورد مصرف در سیمان بنایی و سیمانهای رنگی باید مطابق استاندارد ملّی ایران شماره 12149باشد .در الزامات ترکیب شیمیایی و مشخصات فیزیکی و مکانیکی سیمانهای پرتلند ارائه گردیده است .بر اساس استانداردهای مذکور الزامات ترکیب شیمیایی و خواص فیزیکی و مکانیکی برای سیمانهای پرتلند در جدولهای 1-7-5و ،2-7-5برای سیمانهای آمیخته

پوزولانی در جدولهای 3-7-5و ،4-7-5برای سیمانهای پرتلند سربارهای در جدولهای 5-7-5 و ،6-7-5برای سیمانهای پرتلند آهکی و سیمان پرتلند مرکب الف 32/5-در جدولهای 7-7-5و ،8-7-5آهک مورد استفاده در سیمانهای پرتلند آهکی و سیمان پرتلند مرکب الف 32/5-در جدول ،9-7-5سیمان پرتلند سفید در جدولهای 10-7-5و ،11-7-5و سیمان پرتلند زئولیتی در جدولهای 12-7-5و 13-7-5ارائه گردیده است.

ب -مشخصات پوزولانهای طبیعی باید منطبق بر استاندارد ملّی ایران شماره 3433و دوده سیلیسی مطابق با استاندارد ملّی ایران شماره 13278باشد .الزامات پوزولانهای طبیعی طبق استاندارد در جدولهای 14-7-5و 15-7-5و الزامات ترکیب شیمیایی و خواص فیزیکی دوده سیلیسی در جدولهای 16-7-5و 17-7-5ارائه گردیدهاند.

جدول 1-7-5الزامات ترکیب شیمیایی سیمانهای پرتلند ویژگی شیمیایی ) SiO2حداقل درصد وزنی( ) Al2O3حداکثر درصد وزنی( ) Fe2O3حداکثر درصد وزنی( ) MgOحداکثر درصد وزنی( ) SO3حداکثر اگرC3A≤ %8 درصد وزنی( اگرC3A ≥%8 حداکثر کاهش وزن ناشی از سرخ شدن )درصد وزنی( حداکثر میزان باقیمانده نامحلول )درصد وزنی( ) C3Sحداکثر درصد وزنی( ) C2Sحداقل درصد وزنی( ) C3Aحداکثر درصد وزنی( 2C3A+C4AFیا C2F+C4AF )حداکثر درصد وزنی( * نوع سیمان پرتلند * روش آزمایش بر اساس استاندارد م ّلی 1692 1692 1692 1692 1692 3/5 6/5 2/3 2/3 3/5 - 4/5 - - 2/5 1692 0/75 0/75 0/75 0/75 0/75 1692 - - - - 1692 1692 1692 1692 قویا توصیه می‌گردد در شرایطی که خطر واکنش قلیایی سیلیسی سنگدانهها وجود دارد مقدار قلیا ) (Na2O+0,658K2Oسیمانهای پرتلند از 0/6درصد وزنی تجاوز نکند .همچنین در شرایط معمول حرارت زایی سیمان ،حداکثر مجموع C3Sو C3Aسیمان پرتلند تیپ 2از 58درصد وزنی تجاوز نکند.

جدول 2-7-5الزامات فیزیکی و مکانیکی سیمانهای پرتلند روش آزمایش براساس نوع سیمان پرتلند مشخصه استاندارد ملّی -325 1-425