۱۸-۱کلیات

۱۸-۱-۱هدف

هدف از تدوین این مقررات تعیین مقادیر مجاز برای شاخص‌های اصلی مورد نیاز در طراحی آکوستیکی ساختمان، در راستای فراهم‌آوردن صدابندی و صدارسانی مطلوب در ساختمان‌ها است تا از این طریق، آسایش و شرایط مناسب شنیداری تأمین شود.

۱۸-۱-۲حدود و نحوه کاربرد

رعایت این مقررات در مورد کاربری‌های ساختمانی عنوان شده در بند ۱۸-۲-۱-۱ الزامی است. همچنین این مقررات در تمام ساختمان‌های کوتاه مرتبه و بلندمرتبه بدون در نظر گرفتن تعداد طبقه و محاسبات اضافه، قابل اجرا می باشد.

۱۸-۱-۲-۱ تراز نوفه زمینه، زمان واخنش و شاخص وضوح گفتار تعیین‌شده برای فضاهای مختلف که در بند ۱۸-۲ ارائه شده‌اند، مربوط به شرایط تحویل می‌باشد.

۱۸-۱-۲-۲ روش اندازه‌گیری مربوط به تراز نوفه زمینه، زمان واخنش، وضوح گفتار و شاخص‌های صدابندی جداره‌ها، باید براساس استانداردهای ملی ایران باشد و در صورت عدم وجود استاندارد ملی، باید استانداردهای بین‌المللی تأیید شده و معتبر، ملاک عمل قرار گیرد.
چنانچه در مدت اعتبار این مبحث، استانداردها و معیارهای جدیدی به تصویب برسد، جانشین استانداردها و معیارهای مشابه در این مبحث خواهد شد.

۱۸-۱-۳تعاریف

۱۸-۱-۳-۱تراز شدت صدا، $L_I$

تراز شدت صدا عبارت است از ده برابر لگاریتم (بر پایه ده) نسبت شدت صدا به شدت صدای مبنا برحسب دسی‌بل، که از معادله (۱) به‌دست می‌آید:

LI=10⋅LogII0dBL_I = 10 \cdot \mathrm{Log}\frac{I}{I_0} \quad \mathrm{dB}

(1)

که در آن:

Iشدت صدای مؤثر مورد نظر، برحسب وات بر مترمربع؛
I0شدت مؤثر صدای مبنا که مقدار آن برابر است با 10−1210^{-12} وات بر مترمربع.

۱۸-۱-۳-۲تراز فشار صدا، $L_P$

تراز فشار صدا عبارت است از ده برابر لگاریتم (بر پایه ده) نسبت مربع فشار صدا به مربع فشار صدای مبنا برحسب دسی‌بل، که از معادله (۲) به‌دست می‌آید:

LP=10⋅Logp2p02=20⋅Logpp0dBL_P = 10 \cdot \mathrm{Log}\frac{p^2}{p_0^2} = 20 \cdot \mathrm{Log}\frac{p}{p_0} \quad \mathrm{dB}

(2)

که در آن:

pفشار صدای مؤثر مورد نظر، برحسب پاسکال؛
p0فشار صدای مؤثر مبنا که مقدار آن برابر است با 2×10−52\times10^{-5} پاسکال.
یادآوری ۱: فشار صدای مؤثر مبنا و شدت صدای مؤثر مبنا، نشان‌دهنده آستانه شنوایی گوش انسان است.
یادآوری ۲: از آنجایی‌که مقدار عددی تراز فشار صدا و تراز شدت صدا با یکدیگر برابرند، در هر دو مورد می‌توان از واژه «تراز صدا» استفاده کرد.

۱۸-۱-۳-۳تراز فشار صدای وزن‌یافته A، $L_{PA}$

تراز فشار صدای وزن‌یافته A، از معادله (۳) برحسب دسی‌بل محاسبه می‌شود:

LpA=20⋅LogpAp0dBL_{p_A} = 20 \cdot \mathrm{Log}\frac{p_A}{p_0} \quad \mathrm{dB}

(3)

که در آن:

pAفشار صدای وزن‌یافته براساس شبکه وزنی A، برحسب پاسکال؛
p0فشار صدای مؤثر مبنا که مقدار آن برابر است با 2×10−52\times10^{-5} پاسکال؛

۱۸-۱-۳-۴تراز صدای معادل، $L_{eq}$

تراز صدای معادل یک موج صوتی غیر یکنواخت، عبارت است از مقدار تراز فشار صدای پیوسته و پایدار که در یک مدت زمان مشخص T، دارای همان فشار صدای مؤثری باشد که صدای مورد نظر با تراز متغیر دارد. این کمیت از معادله (۴) برحسب دسی‌بل به‌دست می‌آید:

LeqT=10⋅Log[1T∫0Tp2(t)p02 dt]dBL_{eqT} = 10 \cdot \mathrm{Log}\left[\frac{1}{T}\int_0^T \frac{p^2(t)}{p_0^2}\,dt\right] \quad \mathrm{dB}

(4)

که در آن:

p(t)فشار صدای لحظه‌ای، برحسب پاسکال؛
p0فشار صدای مؤثر مبنا که مقدار آن برابر است با 2×10−52\times10^{-5} پاسکال؛
Tمدت زمان اندازه‌گیری تراز صدا، برحسب ثانیه.
یادآوری: «تراز صدای معادل» عبارت اختصاری برای «تراز فشار صدای معادل پیوسته» است، که در برخی مراجع به‌عنوان «تراز صدای میانگین» نیز قید شده است.

۱۸-۱-۳-۵تراز صدای معادل وزن‌یافته A، $L_{AeqT}$

این کمیت تراز معادل فشار صدای پیوسته‌ای است که پیش از مربع کردن و میانگین‌گیری، با اعمال شبکه A، وزن‌دهی شده است. مقدار این کمیت برحسب دسی‌بل از معادله (۵) محاسبه می‌شود:

LAeqT=10⋅Log[1T∫0TpA2(t)p02 dt]dBL_{AeqT} = 10 \cdot \mathrm{Log}\left[\frac{1}{T}\int_0^T \frac{p_A^2(t)}{p_0^2}\,dt\right] \quad \mathrm{dB}

(5)

که در آن:

pA(t)فشار صدای لحظه‌ای وزن‌یافته با شبکه وزنی A، برحسب پاسکال؛
p0فشار صدای مؤثر مبنا که مقدار آن برابر است با 2×10−52\times10^{-5} پاسکال؛
Tمدت زمان اندازه‌گیری تراز صدا، برحسب ثانیه.
یادآوری: در این مقررات، مدت زمان اندازه‌گیری برابر با ۳۰ دقیقه (معادل ۱۸۰۰ ثانیه) در نظر گرفته شده است.

۱۸-۱-۳-۶تراز فشار صدای کوبه‌ای معمول شده، $L_n$

این شاخص، بیانگر میزان تراز فشار صدای تراگسیل‌یافته از سقف است و از معادله (۶) برحسب دسی‌بل به‌دست می‌آید:

Ln=Li+10⋅LogAA0dBL_n = L_i + 10 \cdot \mathrm{Log}\frac{A}{A_0} \quad \mathrm{dB}

(6)

که در آن:

Liتراز فشار صدای میانگین در یک بند یک‌سوم هنگامی در اتاق دریافت برحسب دسی‌بل؛
Aسطح معادل جذب اندازه‌گیری شده در اتاق دریافت، برحسب مترمربع؛
A0سطح معادل جذب مبنا، برابر با ۱۰ مترمربع.
یادآوری: در آزمایشگاه صدابندی، این کمیت بر اساس استاندارد ملی ایران ۶-۸۵۶۸ و در شرایط میدانی بر اساس استاندارد ملی ایران ۷-۸۵۶۸ به‌دست می‌آید. اندازه‌گیری کاهش تراگسیل صدای کوبه‌ای توسط کف‌پوش‌ها بر اساس استاندارد ملی ایران ۸-۸۵۶۸ انجام می‌شود.

۱۸-۱-۳-۷تراز فشار صدای کوبه‌ای معمول شده وزن‌یافته، $L_{nw}$

تراز فشار صدای کوبه‌ای معمول‌شده وزن‌یافته کمیتی است تک‌عددی برای درجه‌بندی صدابندی سقف-کف در برابر صدای کوبه‌ای که بر اساس نتایج اندازه‌گیری‌های تراز فشار صدای کوبه‌ای معمول‌شده در بسامد بندهای یک‌سوم هنگامی به‌دست می‌آید. این کمیت، برابر است با مقدار نمودار مبنا برای صدای کوبه‌ای در بسامد ۵۰۰ هرتز، پس از لغزاندن آن به روشی که در استاندارد ملی ایران ۲-۸۸۳۴ مشخص شده است. مقادیر مبنا برای صدای کوبه‌ای در جدول ۱۸-۱-۳-۱ و نمودار شکل ۱۸-۱-۳-۱ ارائه شده است.

جدول ۱۸-۱-۳-۱: مقادیر مبنا برای صدای کوبه‌ای

بسامد برحسب هرتزبندهای یک‌سوم هنگامیبندهای یک‌هنگامی
1006267
12562
16062
2006267
25062
31562
4006165
50060
63059
8005862
100057
125054
16005149
200048
250045
315042
شکل ۱۸-۱-۳-۱: نمودار مقادیر مبنا برای صدای کوبه‌ای، در بندهای یک‌سوم هنگامی
شکل ۱۸-۱-۳-۱: نمودار مقادیر مبنا برای صدای کوبه‌ای، در بندهای یک‌سوم هنگامی

با توجه به آنکه هر چقدر میزان صدای تراگسیل‌شده کم‌تر باشد، صدابندی بهتری حاصل می‌شود، بنابراین کاهش LnwL_{nw} بیانگر افزایش صدابندی در برابر صدای کوبه‌ای است.
شاخص تک‌عددی دیگری که برای بیان صدابندی سقف در برابر صدای کوبه‌ای به‌کار می‌رود، بر اساس استاندارد ASTM E989 درجه صدابندی کوبه‌ای، IIC است. افزایش IIC نشان‌دهنده افزایش صدابندی در برابر صدای کوبه‌ای است.
رابطه بین IIC و LnwL_{nw} در معادله (۷) نشان داده شده است:

IIC=110−Lnw\mathrm{IIC} = 110 - L_{nw}

(7)

۱۸-۱-۳-۸تراگسیل صدای کوبه‌ای

هرگاه جداکننده‌ای در اثر کوبش به ارتعاش درآید، نحوه انتقال صدای اولیه به فضای مورد نظر را تراگسیل صدای کوبه‌ای از طریق آن جداکننده گویند. مانند صدای راه رفتن بر روی کف که به طبقه پایین منتقل شود (شکل ۱۸-۱-۳-۲).

شکل ۱۸-۱-۳-۲: تراگسیل صدای کوبه‌ای از طریق کف- سقف
شکل ۱۸-۱-۳-۲: تراگسیل صدای کوبه‌ای از طریق کف- سقف

۱۸-۱-۳-۹تراگسیل صدای هوابرد

هرگاه جداکننده‌ای به‌وسیله امواج صدای هوابرد به ارتعاش درآید، نحوه انتقال صدای اولیه به فضای مورد نظر را تراگسیل صدای هوابرد از طریق آن جداکننده گویند. مانند صدای آموزگار که از یک کلاس درس به کلاس مجاور انتقال می‌یابد. (شکل ۱۸-۱-۳-۳)

شکل ۱۸-۱-۳-۳: تراگسیل صدای هوابرد از طریق یک جداکننده
شکل ۱۸-۱-۳-۳: تراگسیل صدای هوابرد از طریق یک جداکننده

۱۸-۱-۳-۱۰جداکننده ساده

جداکننده ساده به جداکننده‌ای گفته می‌شود که در مقطع، از یک یا چند لایه تشکیل شده است و چگالی سطحی (جرم واحد سطح) آن در تمام نقاط یکسان است. مانند در، پنجره، دیوار آجری با اندود گچ و خاک یا دیوار دوجداره آجری.

۱۸-۱-۳-۱۱جداکننده مرکب

جداکننده مرکب به جداکننده‌ای گفته می‌شود که سطح آن از دو یا چند جداکننده ساده تشکیل شده باشد. مانند پوسته خارجی ساختمان که ترکیبی از دیوار، در و پنجره است.

یادآوری: نحوه محاسبه شاخص کاهش صدا برای جداکننده مرکب، در پیوست ۱ ارائه شده است.

۱۸-۱-۳-۱۲زمان واخنش، $T$

زمان واخنش در یک فضای بسته، مدت زمانی است که پس از قطع منبع صدا، تراز فشار صدا ۶۰ دسی‌بل افت کند. زمان واخنش با توجه به مشخصات فضا با استفاده از یکی از دو معادله (۸) یا (۹) محاسبه می‌شود:

T=0.16V4mV+AT = \frac{0.16V}{4mV + A}

(8) معادله سابین

T=0.16V4mV−Sln⁡(1−αˉ)T = \frac{0.16V}{4mV - S\ln(1-\bar{\alpha})}

(9) معادله ایرینگ

که در آن:

Tزمان واخنش اتاق، برحسب ثانیه؛
Sمجموعه سطوح اتاق، برحسب مترمربع؛
Vحجم اتاق، برحسب مترمکعب؛
Aسطح معادل جذب‌کننده‌های اتاق، برحسب مترمربع؛
mجذب طولی هوا، برحسب متر به توان منفی یک؛
α̅ضریب جذب میانگین اتاق؛
lnلگاریتم در پایه e
یادآوری ۱: سطح معادل جذب‌کننده‌ها، A و ضریب جذب میانگین، αˉ\bar{\alpha}، از معادله‌های (۱۰) و (۱۱) محاسبه می‌شود:
A=∑i=1nαisiA = \sum_{i=1}^{n} \alpha_i s_i

(10)

αˉ=∑i=1nsiαi∑i=1nsi\bar{\alpha} = \frac{\sum_{i=1}^{n} s_i\alpha_i}{\sum_{i=1}^{n} s_i}

(11)

که در آن:

αiضریب جذب صوتی هر یک از سطوح موجود در اتاق؛
siمساحت هر یک از سطوح موجود در اتاق، برحسب مترمربع.
یادآوری ۲: در صورتی‌که αˉ>0/2\bar{\alpha} > 0/2 باشد، نتایج حاصل از فرمول ایرینگ دقیق‌تر است.
یادآوری ۳: در برخی از مراجع رابطه زمان واخنش به T=0/16VAT = 0/16\frac{V}{A} ساده شده است.
یادآوری ۴: زمان واخنش یک فضای بسته بر اساس استاندارد ملی ایران شماره ۱۲۵۱۹ اندازه‌گیری می‌شود.

۱۸-۱-۳-۱۳شاخص تراگسیل گفتار، STI

شاخص تراگسیل گفتار، شاخصی برای سنجش و تعیین وضوح گفتار در یک فضا است. این کمیت به نوفه زمینه، زمان واخنش و فاصله شنونده از منبع صدا بستگی دارد و بر اساس استاندارد IEC 60268-16 اندازه‌گیری و محاسبه می‌شود.

۱۸-۱-۳-۱۴شاخص کاهش صدا، $R$

این شاخص بیانگر میزان صدابندی جداکننده در برابر صدای هوابرد است (اصطلاح «افت تراگسیل صدا» (TL) که همچنان در برخی کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد، معادل با «شاخص کاهش صدا» است). شاخص کاهش صدا یا افت تراگسیل صدا از معادله (۱۲) برحسب دسی‌بل تعیین می‌شوند:

TL or R=10⋅LogW1W2=10⋅Log1τdBTL \text{ or } R = 10 \cdot \mathrm{Log}\frac{W_1}{W_2} = 10 \cdot \mathrm{Log}\frac{1}{\tau} \quad \mathrm{dB}

(12)

که در آن:

W1توان صدای فرودی بر روی جداکننده تحت آزمون، برحسب وات؛
W2توان صدای تراگسیل شده از طریق آزمونه، برحسب وات؛
τضریب تراگسیل جداکننده.
یادآوری: در آزمایشگاه صدابندی، این کمیت بر اساس استاندارد ملی ایران ۳-۸۵۶۸ و در شرایط میدانی بر اساس استاندارد ملی ایران ۴-۸۵۶۸ به‌دست می‌آید. اندازه‌گیری صدابندی نمای ساختمان بر اساس استاندارد ملی ایران ۵-۸۵۶۸ انجام می‌شود.

۱۸-۱-۳-۱۵شاخص کاهش صدای وزن‌یافته، $R_w$

شاخص کاهش صدای وزن‌یافته، کمیتی تک‌عددی برای درجه‌بندی صدابندی جداکننده در برابر صدای هوابرد است که بر اساس نتایج اندازه‌گیری‌های شاخص کاهش صدا در بسامد بندهای یک‌سوم هنگامی به‌دست می‌آید. مقدار این کمیت، برابر است با مقدار نمودار مبنا در بسامد ۵۰۰ هرتز، پس از لغزاندن آن به روشی که در استاندارد ملی ایران ۱-۸۸۳۴ مشخص شده است. مقادیر مبنا برای صدای هوابرد در جدول ۱۸-۱-۳-۲ و نمودار شکل ۱۸-۱-۳-۴ ارائه شده است.

جدول ۱۸-۱-۳-۲: مقادیر مبنا برای صدای هوابرد

بسامد به هرتزمقادیر مبنا به دسی‌بل
بندهای یک‌سوم هنگامیبندهای یک‌هنگامی
۱۰۰۳۳۳۶
۱۲۵۳۶
۱۶۰۳۹
۲۰۰۴۲۴۵
۲۵۰۴۵
۳۱۵۴۸
۴۰۰۵۱۵۲
۵۰۰۵۲
۶۳۰۵۳
۸۰۰۵۴۵۵
۱۰۰۰۵۵
۱۲۵۰۵۶
۱۶۰۰۵۶۵۶
۲۰۰۰۵۶
۲۵۰۰۵۶
۳۱۵۰۵۶
شکل ۱۸-۱-۳-۴: نمودار مقادیر مبنا برای صدای هوابرد، در بندهای یک‌سوم هنگامی
شکل ۱۸-۱-۳-۴: نمودار مقادیر مبنا برای صدای هوابرد، در بندهای یک‌سوم هنگامی

شاخص تک‌عددی دیگری که برای بیان صدابندی جداکننده در برابر صدای هوابرد به‌کار می‌رود، بر اساس استاندارد ASTM E413 درجه تراگسیل صدا، STC است که مقدار آن از نظر عددی تقریباً برابر با RwR_w است.

۱۸-۱-۳-۱۶شاخص‌های اندازه‌گیری نوفه زمینه

مقدار صدای یک منبع صوتی یا نوفه زمینه در یک فضا معمولاً به دو روش تک‌عددی و یا نمودآری ارائه می‌شود که به‌طور مختصر به‌شرح زیر می‌باشد:

۱۸-۱-۳-۱۶-۱شاخص تک‌عددی

شاخص تک‌عددی شاخصی است که تراز نوفه زمینه را به‌وسیله یک عدد تنها بیان می‌کند. در این مقررات از شاخص تراز صدای معادل در شبکه وزنی A (LAeqTL_{AeqT}) استفاده شده است.

۱۸-۱-۳-۱۶-۲شاخص نموداری

این شاخص، نوفه زمینه را در بسامدهای مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد و معمولاً برای فضاهایی مانند سالن‌های سخنرانی، سینما، آمفی‌تئاتر و امثال آن‌ها به‌کار برده می‌شود. در این مقررات، نمودارهای برسنج ترجیحی نوفه (PNC) برای اندازه‌گیری نوفه در فضاهای داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرند. نمودارهای PNC برای سنجش میزان قابل قبول بودن نوفه ناشی از تهویه و دیگر منابع نوفه زمینه در گستره وسیع بسامدی به‌کار می‌رود. در این روش تراز صدا به‌وسیله صافی‌های صوتی در یک گستره بسامدی (معمولاً ۳۱٫۵ تا ۸۰۰۰ هرتز) اندازه‌گیری و به‌صورت نمودار ارائه می‌شود. سپس با نمودارهای برسنج ترجیحی نوفه (PNC) که در این مقررات ارائه شده، مقایسه و درجه‌بندی می‌گردد (جدول ۱۸-۱-۳-۳ و شکل ۱۸-۱-۳-۵).

جدول ۱۸-۱-۳-۳: مقادیر تراز فشار صدا مربوط به نمودارهای برسنج ترجیحی نوفه، PNC

شماره نمودارهای PNCترازهای فشار صدا، برحسب دسی‌بل
بسامدهای مرکزی بندهای یک‌هنگامی، برحسب هرتز
۸۰۰۰۴۰۰۰۲۰۰۰۱۰۰۰۵۰۰۲۵۰۱۲۵۶۳۳۱٫۵
PNC – 15۸۸۱۰۱۵۲۱۲۸۳۵۴۳۵۸
PNC – 20۱۳۱۳۱۵۲۰۲۶۳۲۳۹۴۶۵۹
PNC – 25۱۸۱۸۲۰۲۵۳۱۳۷۴۳۴۹۶۰
PNC – 30۲۳۲۳۲۵۳۰۳۵۴۱۴۶۵۲۶۱
PNC – 35۲۸۲۸۳۰۳۵۴۰۴۵۵۰۵۵۶۲
PNC – 40۳۳۳۳۳۶۴۰۴۵۵۰۵۴۵۹۶۴
PNC – 45۳۸۳۸۴۱۴۵۵۰۵۴۵۸۶۳۶۷
PNC – 50۴۳۴۳۴۶۵۰۵۴۵۸۶۲۶۶۷۰
PNC – 55۴۸۴۸۵۱۵۵۵۹۶۲۶۶۷۰۷۳
PNC – 60۵۳۵۳۵۶۵۹۶۳۶۶۶۹۷۳۷۶
PNC – 65۵۸۵۸۶۱۶۴۶۷۷۰۷۳۷۶۷۹
شکل ۱۸-۱-۳-۵: نمودارهای برسنج ترجیحی نوفه PNC
شکل ۱۸-۱-۳-۵: نمودارهای برسنج ترجیحی نوفه PNC

۱۸-۱-۳-۱۷شبکه وزنی A

شبکه وزنی A، شبکه‌ای است که به‌طور تقریبی پاسخ بسامدی گوش انسان را در بسامدهای مختلف به‌وسیله یک مدار الکترونیکی در دستگاه ترازسنج صدا تقلید کرده و بر روی صدای مورد اندازه‌گیری اعمال می‌کند (جدول ۱۸-۱-۳-۴ و شکل ۱۸-۱-۳-۶).

جدول ۱۸-۱-۳-۴: مقادیر شبکه وزنی A برحسب دسی‌بل

بسامد به هرتزتغییرات نسبی شبکه A به دسی‌بلبسامد به هرتزتغییرات نسبی شبکه A به دسی‌بل
۱۰-۷۰٫۴۵۰۰-۳٫۲
۱۲٫۵-۶۳٫۴۶۳۰-۱٫۹
۱۶-۵۶٫۷۸۰۰-۰٫۸
۲۰-۵۰٫۵۱۰۰۰۰
۲۵-۴۴٫۷۱۲۵۰۰٫۶
۳۱٫۵-۳۹٫۴۱۶۰۰۱٫۰
۴۰-۳۴٫۶۲۰۰۰۱٫۲
۵۰-۳۰٫۲۲۵۰۰۱٫۳
۶۳-۲۶٫۲۳۱۵۰۱٫۲
۸۰-۲۲٫۵۴۰۰۰۱٫۰
۱۰۰-۱۹٫۱۵۰۰۰۰٫۶
۱۲۵-۱۶٫۱۶۳۰۰-۰٫۱
۱۶۰-۱۳٫۴۸۰۰۰-۱٫۱
۲۰۰-۱۰٫۹۱۰۰۰۰-۲٫۵
۲۵۰-۸٫۶۱۲۵۰۰-۴٫۳
۳۱۵-۶٫۶۱۶۰۰۰-۶٫۶
۴۰۰-۴٫۸۲۰۰۰۰-۹٫۳
شکل ۱۸-۱-۳-۶: نمودار تغییرات نسبی شبکه وزنی A در بسامدهای مختلف
شکل ۱۸-۱-۳-۶: نمودار تغییرات نسبی شبکه وزنی A در بسامدهای مختلف
یادآوری: شبکه وزنی A در نهایت به‌منظور بیان تراز صدا، به‌صورت یک عدد تنها، به‌کار می‌رود. این عمل از طریق جمع برپایه انرژی اعداد تصحیح‌یافته با این شبکه صورت می‌پذیرد.

۱۸-۱-۳-۱۸شرایط تحویل یک فضا

شرایط تحویل به شرایطی گفته می‌شود که کلیه عملیات اجرایی ساختمان اعم از سفت‌کاری، نازک‌کاری، نصب در و پنجره و غیره تکمیل شده باشد و کلیه سیستم‌های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی فعال باشند.

۱۸-۱-۳-۱۹صدا

صدا موج مکانیکی است که در گازها، مایعات و جامدات منتشر می‌شود. به تعبیر ساده‌تر، صدا را می‌توان حرکات موجی در یک فراگیر کشسان و یا به‌عنوان محرک حس شنوایی تعریف کرد. گسترهٔ بسامدی امواج صوتی قابل شنیدن، بین ۲۰ تا ۲۰۰۰۰ هرتز است.

۱۸-۱-۳-۱۹-۱صدای کوبه‌ای

صدای کوبه‌ای صدایی است که منشأ تولید آن ضربه یا کوبش باشد. صدای کوبه‌ای از نوع صدای پیکره‌ای است که محیط انتشار آن جامدات مانند بتن، فولاد، چوب، شیشه یا ترکیبی از این گونه مواد است.

۱۸-۱-۳-۱۹-۲صدای هوابرد

صدای هوابرد صدایی است که محیط انتشار آن هوا است. مانند صدای صحبت کردن، موسیقی و نوفه ترافیک.

۱۸-۱-۳-۲۰صدابندی

صدابندی، جلوگیری از تراگسیل صدا به فضای مجاور و یا به عبارت دیگر، کاهش انرژی صوتی تراگسیل‌یافته به فضای مجاور است. در آکوستیک ساختمان، دو نوع صدابندی در برابر صدای هوابرد و صدای کوبه‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد و برای هر کدام شاخص‌های مربوطه ارائه می‌گردد.

۱۸-۱-۳-۲۱ضریب تراگسیل صدا، $\tau$

هنگامی‌که موج صوتی با یک جداکننده برخورد می‌کند، بخشی از انرژی از طریق جداکننده تراگسیل می‌شود (شکل ۱۸-۱-۳-۳). نسبت شدت موج تراگسیل‌یافته (IτI_\tau) به شدت موج فرودی (IiI_i)، ضریب تراگسیل جداکننده (τ\tau) نامیده می‌شود و از معادله (۱۳) به‌دست می‌آید:

τ=IτIi\tau = \frac{I_\tau}{I_i}

(۱۳)

۱۸-۱-۳-۲۲ضریب جذب صدا، $\alpha$

هنگامی‌که موج صوتی با سطحی برخورد می‌کند، بخشی از انرژی بازتاب شده (IrI_r) و باقی آن جذب می‌شود. نسبت شدت موج جذب شده (IαI_\alpha) به شدت موج فرودی (IiI_i)، ضریب جذب آن سطح (α\alpha) نامیده می‌شود و از معادله (۱۴) به‌دست می‌آید:

α=IαIi\alpha = \frac{I_\alpha}{I_i}

(۱۴)

یادآوری ۱: ضریب جذب معیار انرژی صوتی است که بازتاب نشده است. در نتیجه α=1−r\alpha = 1 - r که در آن rr، ضریب بازتاب سطح است و از معادله (۱۵) به‌دست می‌آید:
r=IrIir = \frac{I_r}{I_i}

(۱۵)

یادآوری ۲: ضریب جذب صدا در اتاق واخنش بر اساس استاندارد ملی ایران شماره ۱۰۹۴۵ اندازه‌گیری می‌شود.

۱۸-۱-۳-۲۳ضریب جذب صدای وزن‌یافته، $\alpha_w$

ضریب جذب صدای وزن‌یافته، αw\alpha_w، کمیتی تک‌عددی است که بر اساس نتایج اندازه‌گیری‌های ضریب جذب صدا برای درجه‌بندی جذب صدا در بسامد بندهای یک‌هنگامی به‌دست می‌آید. مقدار این کمیت برابر است با مقدار نمودار مبنا در بسامد ۵۰۰ هرتز، پس از لغزاندن آن به روشی که در استاندارد ملی ایران ۸۱۸۴ مشخص شده است. مقادیر مبنا برای ضریب جذب صدا در جدول ۱۸-۱-۳-۵ و نمودار شکل ۱۸-۱-۳-۷ ارائه شده است.

جدول ۱۸-۱-۳-۵: مقادیر نمودار مرجع برای ارزیابی ضریب جذب صدای وزن‌یافته، $\alpha_w$

بسامد برحسب هرتز۲۵۰۵۰۰۱۰۰۰۲۰۰۰۴۰۰۰
مقدار نمودار مبنا۰٫۸۰۱٫۰۰۱٫۰۰۱٫۰۰۰٫۹۰
شکل ۱۸-۱-۳-۷: نمودار مبنا برای ارزیابی ضریب جذب صدای وزن‌یافته، $\alpha_w$
شکل ۱۸-۱-۳-۷: نمودار مبنا برای ارزیابی ضریب جذب صدای وزن‌یافته، $\alpha_w$

۱۸-۱-۳-۲۴گسترهٔ بسامدی اندازه‌گیری‌ها

پارامترهای آکوستیکی با استفاده از صافی‌های بند یک‌سوم هنگامی، با بسامدهای مرکزی زیر (برحسب هرتز)، اندازه‌گیری می‌شوند:

۳۱٫۵ ۴۰ ۵۰ ۶۳ ۸۰ ۱۰۰ ۱۲۵ ۱۶۰ ۲۰۰ ۲۵۰ ۳۱۵ ۴۰۰ ۵۰۰ ۶۳۰ ۸۰۰ ۱۰۰۰ ۱۲۵۰ ۱۶۰۰ ۲۰۰۰ ۲۵۰۰ ۳۱۵۰ ۴۰۰۰ ۵۰۰۰ ۶۳۰۰ ۸۰۰۰

لازم به ذکر است که می‌توان از مقادیر نتایج اندازه‌گیری در بندهای یک‌سوم هنگامی، نتایج در بندهای یک‌هنگامی را با بسامدهای مرکزی زیر به‌دست آورد:

۳۱٫۵ ۶۳ ۱۲۵ ۲۵۰ ۵۰۰ ۱۰۰۰ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰ ۸۰۰۰

یادآوری: در مواردی که اندازه‌گیری در بسامدهای میانی مطرح می‌شود، منظور بسامدهای ۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ هرتز است.

۱۸-۱-۳-۲۵لایه

لایه به ساختاری گفته می‌شود که چگالی سطحی آن در نقاط مختلف روی یک سطح، یکسان باشد. مانند اندود گچ، قیرگونی، دیوار آجری.

۱۸-۱-۳-۲۶نوفه

نوفه به هرگونه صدای ناخواسته گفته می‌شود.

یادآوری: تفاوت بین واژه‌های صدا و نوفه یک تفاوت ذهنی است که صدا را خواسته و نوفه را ناخواسته ارزیابی می‌کند. این تعریف در برگیرنده نوع صدا نیست. برای مثال «گفتار» که در اکثر موارد صدای خواسته است، هنگامی‌که از واحد مسکونی مجاور شنیده می‌شود، از نظر ذهنی نوفه ارزیابی می‌گردد.

۱۸-۱-۳-۲۷نوفه زمینه

نوفه زمینه به صداهای ناخواسته موجود در یک فضا گفته می‌شود. نوفه زمینه می‌تواند از منابع خارجی مانند نوفه ترافیک و نوفه ناشی از فضاهای مجاور و همچنین منابع داخلی مانند نوفه ناشی از سیستم‌های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی از قبیل تهویه، آبرسانی و آسانسور سرچشمه بگیرد.